JAN ROTMANS | wake-upcall voor Nederland!

Jan Rotmans’ wake-upcall voor Nederland:

‘We moeten nú duurzaam doorpakken!’

Op 1 februari 2018 vond het jaarcongres van het Gelders Energieakkoord plaats in Nijmegen. Het thema: Dit is het moment. Energietransitie in Gelderland. Wat doe jij? Het is dringend noodzakelijk om op korte termijn in tempo en volume op te schalen in duurzaamheid. Hoogleraar Transitie Jan Rotmans van de Erasmus Universiteit Rotterdam deed een oproep om door te pakken. ‘Geen woorden meer, maar daden’. 

“We leven niet in een tijdperk van verandering. We leven in een verandering van tijdperk.” Zo begon hoogleraar Jan Rotmans zijn lezing op 1 februari 2018. Hij was op uitnodiging van het Gelders Energieakkoord aanwezig in Nijmegen om te spreken over de opgaven na de gemeenteraadsverkiezingen. De berichten over de energietransitie waren die dag nogal deprimerend: Het ziet ernaar uit dat Nederland de doelen van het Parijse akkoord bij lange na niet haalt. De boodschap: Een trendbreuk is noodzakelijk. Volgens Jan Rotmans is Nederland de een na laatste in Europa van duurzame energie. “We zijn het sukkeltje van de klas”. Ik zou bijna zeggen: “We zijn de sloomste van de klas”. Laten we ons dat zeggen?

Geen woorden maar daden
Jan Rotmans is optimistisch en pessimistisch tegelijk. We zitten momenteel middenin de chaos van verandering. Dat uit zich in een harde machtsstrijd tussen de fossiele wereld en de opkomende duurzame orde. Het is volgens Jan Rotmans een uiterst spannende tijd. Gaan we het tij van nietsdoen keren en nu doorpakken? “De tijd van woorden is voorbij”, zegt hij hard tegen het publiek van gemeenten en andere participanten van het Gelderse Energieakkoord. “We moeten nu echt in actie komen. Of zijn er nog mensen die denken dat we leven in een tijd van business as usual? Veel mensen zijn bang om hun banen te verliezen. In feite leven we in eenzelfde soort tijd als het begin van de 20ste eeuw. Ook toen waren mensen bang om hun baan te verliezen. Probeer in het diepe te springen”, is zijn boodschap.

Vergezicht
Jan Rotmans vervolgt: “De hele transitie is een mentale transitie. We staan voor een totaal nieuwe economie. Je kunt het een circulaire economie noemen of een digitale of groene economie. Feit is dat we middenin een evolutionaire revolutie zitten”, aldus Rotmans. “Elke euro die we nu besteden in de nieuwe economie brengt straks drie euro in termen van banen en innovatie op. Transities kun je niet militair plannen, maar je kunt wel een vergezicht hebben. Samen met Amerikaans econoom en activist Jeremy Rifkin heb ik een roadmap gemaakt voor de Next Economy; een routekaart van de komende tien jaar met scenario’s en een handelingsperspectief die aangeven welke projecten en plannen nodig zijn om optimaal in te spelen op de wereldwijde economische en technische ontwikkelingen. We hoeven het wiel niet meer uit te vinden”, houdt hij het publiek voor. “We kunnen ophouden met praten. Er zijn momenteel voorbeelden te over om aan de slag te kunnen gaan.”

Solidariteit
“Het meeste maak ik me zorgen over het onderwijs. We leiden momenteel op voor oude banen, niet voor de nieuwe. We gaan een compleet nieuwe infrastructuur opbouwen. En het financiële systeem bevat nog dezelfde weeffouten, al zijn er wel grotere buffers bij banken en is er meer controle en toezicht. Over een goede afloop blijf ik optimistisch. Na elke crisis kantelt een deel van de mensen en de systemen. Als je nu nog een kolencentrale bouwt, ben je een enorme sukkel. Degenen die in de vorige eeuw bang waren, kwamen er slecht uit. Degenen die proactief waren, waren succesvol. Wat past bij de transitie is solidariteit. Samen aan de slag, dus.”

Smal draagvlak
Jan Rotmans laat zien dat China, Duitsland én de Verenigde Staten in hoog tempo bezig zijn om nieuwe transities door te voeren. “Niemand kan dat tegenhouden, ook Trump niet”, beweert Rotmans. “Daarvoor is het een autonoom, economisch en geopolitiek proces geworden. Het is niet meer te stoppen. Maar Nederland is het sukkeltje van de klas geworden. Straks staan we allerlaatste! We hebben héél veel last gehad van Shell. Multinationals hebben Den Haag enorm beïnvloed om fossiel te blijven. We zijn overgereguleerd. Het kost bijvoorbeeld zeven jaar om een windmolenpark te kunnen bouwen. Zeven jaar! Bovendien hebben we veel last gehad van het eeuwige poldermodel. Er is nog nooit een transitie gerealiseerd met een breed draagvlak. Dus niet werken vanuit een breed draagvlak”, roept hij het publiek op. “Echt niet doen!”. Er klinkt een luid en enthousiast applaus. “Dan gaan we convenanten afsluiten en champagne drinken en vervolgens gebeurt er niets. Want de tegenpartij heeft er geen belang bij. Niet doen! Het heeft alleen maar zin als er sprake is van een smal en diep draagvlak. Degenen die niet mee willen, moeten straks wel meedoen.”

Duurzaam 2050
“Moet ik nog toelichten dat er in Nederland sprake is van een falend duurzaam innovatiebeleid. Moet ik dat nog toelichten?”, vraagt hij. “We beginnen met het verstrekken van subsidie en op het moment dat het doorbreekt, trekt de regering de subsidies terug. Kent u dat?” Er klinkt gegrinnik in de zaal en applaus. “In feite is alles terug te brengen tot drie sectoren: de industrie, de gebouwen en woningen en het verkeer en vervoer. Alles wat we aan duurzame technieken in huis hebben is voldoende om de sectoren te verduurzamen. Duurzaam 2050 is zó gemakkelijk…het gaat in feite om de kinderen van mijn kinderen.”

All electric
“Alles wat moeilijk lijkt, duwen we nu naar 2050. We hebben nog twintig jaar om gevaarlijke klimaatveranderingen tegen te kunnen gaan. Twintig jaar”, benadrukt Rotmans. “De industrie hebben we heel lang gespaard, dankzij een uitstekende lobby van VNO-NCW. De afspraak in de convenanten tussen industrie en overheid is 2 procent energiebesparing per jaar. Dat is nu gemiddeld 0,8 procent! Er ligt een enorme achterstand en die loopt alleen maar op nu besloten is om van het gas af te gaan. Ik ben een voorstander van all electric. Laten we dat wijk voor wijk aanpakken, te beginnen in de wijk van mensen die écht willen en kunnen. De rest volgt wel vanzelf.”

Leiderschap gemeenten
“De verduurzaming kost naar schatting 150 miljard euro. Wordt energie gratis? No way! Want wie gaat dat betalen? Jullie en ik, de bedrijven en de overheid. We gaan de komende jaren drie à vier keer meer betalen voor energieverbruik. Gelderland is een middenmotor. Gelderland haalt haar energiedoelen niet. De regering heeft deels uit onmacht de verduurzaming op het bordje van gemeenten gelegd. Gelukkig is er sprake van een bloeiende beweging van onderop en een hausse aan initiatieven. Dat zou het uitgangspunt voor gemeenten moeten zijn. De gemeenten zijn degenen die de basis moet leggen, moeten faciliteren. De anderen kunnen dan verder opschalen. Dat vraagt om leiderschap vanuit de gemeenten! En om organisatiekracht. Iedereen die vanuit de gemeente nog ‘ja maar’ zegt, gaat naar de achterhoede van de transitie. Want technisch kan alles. En hoe meer je opschaalt, hoe sneller het goedkoper wordt. Dus gemeenten: maak geen blauwdruk, maar een inspirerend vergezicht voor de komende tien jaar. Alleen maar met degenen die willen en kunnen. Start met vernieuwende pilot en ga op tournee. Om praktische voorbeelden te bekijken, maar ook om je duurzame boodschap uit te dragen. Want mensen hebben geen idee hoe het staat met de duurzame maatschappij. Ga aan de slag!”, besluit Jan Rotmans dringend.

AUTEUR MARY SPAN | ©EVOLUTIEGIDS | 180201
Evolutiegids en trendjournalist/publicist. Hou ervan je te inspireren en te activeren
voor zinvolle evolutie in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.

janrotmans

Samen evolueren van onderop wint aan kracht

Er is een ondergrondse verandering gaande, een co-evolutie van onderop, die steeds krachtiger wordt…

herenboeren_geertvanderveer

Onze herenboeren zijn duurzame voedselproducenten

“Intensieve landbouw gaat ten koste van de biodiversiteit”, stelt Geert van der Veer, initiatiefnemer van Herenboeren Nederland.

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Lift Your Life & Your World & Share it!

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?