COMMONS | samenredzaamheid voor een betere wereld

Als we delen in de commons, wint iedereen

Een groeiende groep burgers neemt het heft in handen om wereldwijd een betere samenleving te creëren. Het zijn de commons, een beweging die nog sterk onderbelicht is in de media, maar overal ter wereld miljoenen aanhangers heeft en die een positieve beweging zijn tegenover het honende populisme. Maar wat zijn die commons eigenlijk?

Wie wil zien, ziet om zich heen allerlei coöperatieve burgerinitiatieven ontstaan ofwel nieuwe vormen van commons. Een beweging van onderop. Een voorbeeld van commons is de open source van Linux die niet beschermd door copyright door iedereen gratis gebruikt mag worden. Nog bekender is de digitale encyclopedie Wikipedia. Maar denk nou niet dat commons staat voor digitale gratis software. Integendeel. Het is een nieuwe vorm van gemeengoed.

De economie is in een turbulente fase beland na de grote schok van de financiële systeemcrisis van 2008. Zowel de markt als de staat verkeren nog steeds in een systeemcrisis. In deze situatie is het urgenter dan ooit om alternatieve vormen van samenwerking en beheer te ontwikkelen. Hierbij vormen de commons een veelbelovend alternatief van samenwerkingsverbanden tussen mensen, los van markt en staat. Je kunt bij deze alternatieve economie dan denken aan de deeleconomie – de economie die draait om delen in plaats van bezitten – of aan initiatieven die uitgaan van samenwerking volgens het peer-2-peer-principe waarin mensen samenwerken op basis van gelijkwaardigheid.

De Belgische cyberfilosoof Michel Bauwens ziet in dit nieuwe fenomeen zoals de samenwerkingseconomie, peer-to-peer-netwerken, open source, crowdsourcing, fab labs, microfabrieken, de makersbeweging en stadslandbouw een weg naar een postkapitalistische samenleving, waarbij het algemeen belang belangrijker is dan de markt. Daardoor zal er een nieuwe sociale orde ontstaan, die de komende veertig jaar zal domineren. Michel Bauwens is medeoprichter van de Commons Strategies Group (CSG), een partnership dat commonsgerichte projecten, activisme, onderzoek en onderwijs bevordert vanuit de overtuiging dat het een uitkomst biedt: een alternatief voor de falende vormen van bestuur van de huidige resultaatgerichte marktwerking.

Betrouwbare cijfers over de omvang van de alternatieve economie zijn er niet. Anders dan de markteconomie laten de commons zich moeilijk kwantificeren. Wel kunnen we zien dat grotere groepen van mensen zich beginnen aan te sluiten, een wereldwijd fenomeen. Miljoenen mensen zijn aangehaakt bij de commonsbeweging. Het gaat echter om veel meer dan burgerinitiatieven. Ze bestrijken vrijwel alle maatschappelijke terreinen. Van zorg tot welzijn, van energie tot mobiliteit, van voedsel tot bouw, van veiligheid tot integratie en van cultuur tot onderwijs en stadsontwikkeling. Al deze vormen van alternatieve economie hebben gemeenschappelijke kenmerken: afwijzing van het groeidenken, sterkere rol van de overheid als facilitator en subsidieverstrekker, voorstander van gelijke inkomensverdeling en versnelling van de transitie naar een circulaire en solidaire samenleving, waarbij het leven van mens, dier, natuur en aarde voorop staat.

In Nederland neemt het aantal burgerinitiatieven trendmatig toe, gestimuleerd door de overheid. Nieuw zijn vooral de lokale energiecoöperaties, waarvan er in Nederland zo’n 500 zijn. Pionier in energie is Duitsland met ruim 800 energiecoöperaties, gevolgd door Denemarken met ruim 650 coöperaties. Jan Rotmans schat dat er in Nederland zo’n 10.000 verschillende projecten door burgers zijn opgezet waarbij zo’n 250.000 burgers zijn betrokken.

De trend is dat burgers zich steeds meer gaan bemoeien met hun directe leef- en woonomgeving. Ze zetten daarbij sociale media in en vormen op die wijze een nieuwe macht. Burgers zijn daarnaast ook op zoek naar nieuwe democratische vormen. Het burgerinitiatief G1000 reikt daarbij een helpende hand. Het is een onafhankelijk platform dat helpt alle partijen bij elkaar te brengen om tot een gezamenlijk burgerbesluit rondom wijk, dorp of stad te komen. Het is inmiddels wel duidelijk dat de commons de samenleving en de politiek op een positieve manier kan voeden. Het model van gemeengoed kan daardoor uitgroeien tot een belangrijk beleidspunt op de politieke agenda.

Auteur Mary Span | © LOGE21 | 171127

kate_raworth

De nieuwe economie in een donut

Econoom Kate Raworth biedt met haar bestseller Dougnut Economics een kompas voor een nieuwe wereld.

betere wereld

Bewuste kapitalisten geven betekenis

‘Bewust kapitalisme is de meest succesvolle vorm van sociale samenwerking’, zegt de non-profitorganisatie Conscious Capitalism.

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Sending

Lift Your Life & Your World & Share it!

Log in with your credentials

Forgot your details?