WATERECONOMIE | evolutionair waterbewustzijn

Watereconomie: van waterstress tot evolutionair waterbewustzijn

Volgens voorspellingen van de Verenigde Naties woont in 2030 de helft tot twee derde van de wereldbevolking in gebieden met waterstress. Slechte watervoorzieningen zorgen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika jaarlijks al voor zo’n 21 miljard dollar aan economische schade. Klimaatverandering zal het waterprobleem verergeren. Dit doemscenario is al gaande, maar er is toch een beetje licht aan de horizon.

Er leeft een vindingrijk insect op een plaats waar nog geen centimeter water per jaar regen valt. Toch kan de Namibische woestijnkever water halen uit de mist die een paar ochtenden per maand in stormen over de woestijn waait. Er zijn proeven gedaan met het opvangen van de waterdamp van koeltorens met behulp van een techniek die lijkt op deze kever. Hiermee kan tien procent van het verspilde water worden teruggewonnen.

Mimicry
Andrew Rankin en Eric Wolff ondernamen voor de Britsh Antarctic Survey een bijzondere expeditie naar Antarctica en raakten gefascineerd door het vermogen van de klieren onder de ogen van pinguïns om zout te verwijderen. De klieren lijken in hun functioneren op menselijke nieren maar dan veel efficiënter. Dat heet mimicry ofwel hoe soorten zich kunnen handhaven in onderlinge survival of the fittest. Maar er is meer mogelijk op het gebied van mimicry. Hoe planten in hele droge omstandigheden overleven omdat ze door hun anatomie al het vocht verzamelen, helpt ons mensen in het ontwerpen van slimme toepassingen om water te verzamelen in droge gebieden. Alle mimicry-oplossingen die nu en in de toekomst worden ingezet, kunnen de wereld helpen bij de komende waterproblemen en zullen beslist inkomens en banen genereren voor gemeenschappen en industrieën. Want de stijging van de temperatuur op aarde door te veel CO2-gas in de atmosfeer, heeft gevolgen voor de watercyclus en leidt overal tot meer overstromingen, langere droogtes, lagere landbouwopbrengsten en als gevolg daarvan een inkomensdaling bij boeren en prijsopdrijving van landbouwgewassen.

Stedelijk watertekort
In elf grote steden zoals Kaapstad, Londen, Peking en Moskou en in 37 landen dreigt watertekort en dat terwijl de mondiale vraag naar drinkwater blijft toenemen. Bovendien neemt het gemiddeld waterverbruik per inwoner ook toe, omdat mensen zich door ontwikkeling steeds meer denken te kunnen veroorloven. Aan de andere kant neemt het aanbod van zoet water af door vervuiling, klimaatverandering, waterschaarste en door de overexploitatie van grondwaterbronnen. De Amazone, die de belangrijkste bron van waterkracht is, is een van de gebieden waar de droogte als gevolg van de opwarming nu al merkbaar is. Brazilië kende in 2001 een recorddroogte, die de waterkrachtcapaciteit aanzienlijk beperkte. De ernstige droogte kan in de toekomst ook de opbrengst van landbouwprodukten ondermijnen en de prijzen opdrijven. Nederland kan een grote rol spelen in de omgang met water. De kracht van de Nederlandse universiteiten en waterschappen is dat ze een mogelijke crisis voor weten te zijn; dat ze de lange termijn continue voor ogen hebben. Ze zijn voortdurend preventief bezig. Landen met waterschaarste of overstromingen kunnen veel baat hebben bij de Nederlandse manier van bedrijfsvoering.

Sahara
Daarom kijken Nederlandse onderzoekers wat ze kunnen leren van de dieren en landschappen zoals de Sahara. Kan die onze oogsten in de toekomst redden? Wageningen Universiteit onderzoekt hoe planten in de woestijn door de allerkleinste organismen kunnen overleven. De microben zorgen ervoor dat de plant om kan blijven gaan met droogte. Ook als er geen sprake is van droogte is dit onderzoek hard nodig. De overbevolking neemt toe en dus moeten we meer voedsel gaan produceren. Het watergebruik moet daarbij beperkt worden. En als planten beter water op kunnen nemen, kun je ook in gebieden voedsel verbouwen waar dat nu nog niet kan.

Kosteneffectief
Onze complexe systemen – zoals de inzet van dammen of zout water door omgekeerde osmose omgezet in zoet water –  met de bijbehorende torenhoge energie-uitgaven beginnen te lijken op achterhaalde technologieën. We zullen moeten nadenken over wateroplossingen die we nog nooit eerder hebben overwogen en die ook kosteneffectief zijn. In de EU wordt 180.000 megawatt waterkracht opgewekt. Volgens experts vormen kleine, decentrale waterkrachtcentrales voor de lokale bevolking of gemeenten een nog onbenut potentieel. Door de inzet van mimicry en door het hele systeem opnieuw te onderzoeken krijgen we de kans om een oplossing te vinden die enorme, wereldwijde watertekorten of overstromingen zouden kunnen voorkomen. Eenmaal toegepast kunnen deze innovaties al meteen kostenbesparend zijn en de druk helpen verlichten die elk grootstedelijk gebied ter wereld kenmerken.

Economische waarde
Een desolaat gebied als Las Gaviotas in Californië werd ooit waardeloos geacht en is nu opgebloeid tot een regenwoud dat wordt getaxeerd op drieduizend keer zijn oorspronkelijke waarde. Goede grond die basisbehoeften – te beginnen met drinkwater – bevredigt, behoudt namelijk zijn economische waarde. Maar er zijn ook andere economische geluiden. Voedselgigant Danone gaat voor de kust van Hawaï meer dan 900 meter de diepte in om het water uit de diepste zeestroming te bottelen. Het water zou afkomstig zijn van gesmolten gletsjers in Groenland en IJsland. 

Stabiliteit in het geding
De Wereldbank vindt het aanpakken van de waterproblematiek een ‘urgente prioriteit’. Gebeurt er niets dan kan niet alleen de toekomstige economische groei maar ook de stabiliteit in met name het Midden-Oosten en Noord-Afrika worden geraakt. In het rapport van de Wereldbank wordt opgemerkt dat er ook nog veel te winnen valt met recycling van water. Het is bijvoorbeeld mogelijk om afvalwater te hergebruiken voor irrigatie van landbouwgrond. Dit gebeurt al op beperkte schaal in Jordanië en Tunesië.

Nieuwe businessmodellelen
Adviesbureau McKinsey vindt water te kostbaar om te verspillen en pleit ervoor dat water dezelfde economische waarde krijgt als grondstoffen in de circulaire economie. Volgens het adviesbureau bestaan er voldoende technologieën die duurzaam watergebruik mogelijk maken. Het is mogelijk energie op te wekken uit de sludge in afvalwater. Voedingsstoffen zijn uit afvalwater te filtreren en herbruikbaar als meststof of zelfs diervoeders. Steeds betere membraantechnologie tilt de drinkwaterzuivering iedere keer weer naar een hoger niveau. 
Door bestaande technologie toe te passen en te investeren in nieuwe methoden ontstaat een nieuwe manier waarop wij naar water kijken. Er ontstaan nieuwe businessmodellen met enorme mogelijkheden. Uiteindelijk leidt dat tot een herpositionering van de industrie. En een hele nieuwe generatie van ontwerpers, technici en bedrijven.

Hoogleraar Jan Rotmans: ‘We moeten een watereconomie ontwikkelen, waarin meer functies aan water worden gekoppeld. Je zou kunnen denken aan wonen op water, maar ook landbouw op water, bedrijventerreinen en andere economische activiteiten. Dat betekent wel dat er een visie moet worden ontwikkeld op de indeling van grotere gebieden, met water als ordenend principe. Dat zou een nieuwe rol voor de waterschappen kunnen zijn. Daarvoor is wel een cultuuromslag nodig, van verdediger tegen water, tot aanvaller en initiatiefnemer.’

Toekomstige generaties
We zullen de leerlingen op scholen over de hele wereld vanaf hun vroegste jeugd kunnen bijbrengen 
dat ze een onlosmakelijk deel van de biosfeer zijn en dat alles wat ze gebruiken een ecologische voetafdruk heeft, met gevolgen voor het welzijn van andere mensen en levensvormen op aarde. We zullen ze ook kunnen leren dat ze altijd kunnen kiezen voor een gezamenlijke evolutionaire koers. Alleen als we gaan denken als één grote wereldfamilie van diverse levensvormen zullen we onze aarde kunnen redden ten behoeve van toekomstige generaties. Ik vind dat het ons aller opdracht is om de wereld na onze geboorte een beetje beter en gezonder na te laten.

AUTEUR MARY SPAN | ©EVOLUTIEGIDS | 180803
Evolutiegids en trendjournalist/publicist. Hou ervan je te inspireren en te activeren
voor zinvolle evolutie in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.

waterisleven1

Waterspecial

Elk levend wezen heeft water nodig, maar de betekenis is voor iedereen weer anders.

jacquesrougerie

Bouwen op zee

Architect Jacques Rougerie: ‘It is from the ocean and from space that will arise the destiny of civilisations to come.’

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Lift Your Life & Your World & Share it!

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?