VLEESVERVANGERS | vitale evolutie

Okja is een Zuid-Koreaans-Amerikaanse actiefilm uit 2017, geregisseerd door Bong Joon-ho en te zien via Netflix. Met de groeiende wereldbevolking, de toenemende welvaart én een nauwelijks afnemende vleesconsumptie is het idee van multinational The Mirando Corporation om een genetisch gemanipuleerd supervarken te ontwikkelen, dat in één slacht voor honderden kilo’s vlees garant staat.

Vlees blijven eten? Kan de planeet dat aan?

Een aantal vleesvervangers evolueert. Deze hebben de potentie om de wereldwijde vleesindustrie te verstoren. Plantaardig heeft de toekomst, want meer consumenten kiezen voor alternatieven voor vlees. Maar kan de planeet dat wel aan?

Het onderzoeksbureau At Kearney in de Verenigde Staten schat dat tegen 2040 35% van al het vlees wordt verbouwd. De wereldbevolking, die in 2019 rond 7,7 miljard bedraagt, zal volgens een nieuwe analyse van de Verenigde Naties naar verwachting stijgen tot ongeveer 9,7 miljard mensen in 2050 en 10,9 miljard in 2100. Om al deze mensen te kunnen ondersteunen, is een enorme hoeveelheid voedsel vereist. Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO), is echter bijna de helft van de wereldwijde oogst nodig om de veestapel te kunnen voeden. Die bestaat uit ongeveer 1,4 miljard runderen, 1 miljard varkens, 20 miljard pluimvee en 1,9 miljard schapen, lammeren en geiten. Een schrikbarend groot aantal.

Antibiotica
De vleesindustrie onderwerpt niet alleen miljarden levende wezens aan ontzettend veel ellende, ze is ook een van de grootste veroorzakers van het broeikaseffect, een van de grootste consumenten van antibiotica en vergif, en een van de grootste vervuilers van lucht, grond en water. De uitwerpselen van het vee, die vol zitten met antibiotica en andere medicijnen, worden door insecten gegeten, die op hun beurt antibiotica en ander vergif binnen krijgen. Die insecten worden weer gegeten door vogels, enzovoorts. En als deze stoffen in de bodem terechtkomen, reageren ze met andere stoffen en vormen zuren, die mineralen oplossen. Wat resteert zijn zure bodems zonder mineralen en met veel stikstof. Bossen verdwijnen en er verschijnen grassen, brandnetels en bramen die stikstof verdragen. 

Antibiotica zorgt ervoor dat gezonde bacteriën antibioticaresistent worden. Mensen kunnen op verschillende manieren drager worden, onder meer als ze antibiotica direct toegediend krijgen. Maar bijvoorbeeld ook door het eten van vlees van dieren die behandeld zijn met antibiotica, of door hun aanwezigheid op antibioticaresistente hotspots zoals ziekenhuizen. Een andere mogelijkheid is blootstelling aan oppervlaktewater waarin resistente bacteriën zitten. Want resistente bacteriën verlaten het menselijk lichaam via feces. Ze komen via de riolering bij de rioolwaterzuivering terecht. De rioolwaterzuiveringsinstallatie haalt een deel van de bacteriën uit het afvalwater. De rest wordt geloosd in het oppervlaktewater.

Nederland wil in de komende jaren intensiever samenwerken met andere landen om de antibioticaresistentie te bestrijden. Minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit): “Bacteriën houden zich helaas niet aan grenzen. Door onze krachten uit de hele wereld te bundelen en kennis uit te wisselen helpen we elkaar in deze strijd. Want ook op het gebied van antibioticumgebruik in de veehouderij zijn nog stappen te zetten.” 

Uitdagingen
De wereldwijde landbouw- en vleesindustrie – goed voor een omzet van circa $ 1.900 miljard – staat voor enorme uitdagingen om aan de groeiende wereldwijde vraag naar vlees te voldoen en tegelijkertijd te transformeren naar een duurzamer vleessysteem. Maar een duurzamer vleessysteem vraagt om een aantal oplossingen. 

Vruchtbaar akkerland wordt schaarser als gevolg van het broeikaseffect en de bouw van steden. Het is niet meer te verteren om regenwouden in te zetten als voedselareaal. Bovendien zal de bevolking in de komende 80 jaar met zo’n 3,2 miljard toenemen. De beschikbaarheid van zoet water, met name in droge en minder regenachtige gebieden, is een andere grote uitdaging. Volgens het FAO maakt de wereldwijde landbouw vandaag de dag gebruik van 70% van het water uit meren, rivieren, grondwater en gletsjers. Zo hebben 2,2 miljard mensen niet de beschikking over veilig drinkwater, 4,2 miljard mensen hebben geen veilige sanitaire voorzieningen en drie miljard mensen hebben geen basisvoorzieningen, aldus een nieuw rapport van het Kinderfonds van de Verenigde Naties (UNICEF) en de Wereldgezondheidsorganisatie. Feit is wel dat vleesvervangers vele malen minder water verbruiken dan de huidige vleesindustrie. Gemiddeld is circa 1700 liter water nodig voor de productie van een enkele biefstuk van een rund. Dat is bijna twee keer zoveel als wat iemand in een jaar drinkt!

Daarnaast staat de intensieve landbouw ter discussie. Er is weerstand tegen het gebruik van landbouwchemicaliën en de vermindering van de biodiversiteit komt steeds meer op de radar van bewuste mensen. De veehouderij is verantwoordelijk voor 14,5 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen en voor 30 procent van het verlies aan biodiversiteit. De industriële productie van vlees staat voor een imagoprobleem en de grootschalige veehouderij wordt door velen gezien als een onnodig kwaad. Als je dus een biefstuk wilt, kweek je gewoon een biefstuk in plaats van een hele koe groot te brengen en te slachten (en het karkas duizenden kilometers te vervoeren).

Pioniers
In plaats van de traditionele vleesproductie verder te optimaliseren, richten verschillende bedrijven zich op het bedenken van nieuwe producten om conventioneel vlees te vervangen. De lijst met nieuwe producten, gemaakt van insecten, gekweekt vlees of plantaardig vlees, evolueert steeds verder. Nederland, Californië en Israël zijn de belangrijkste pioniers. Deze omwenteling is mede te danken aan het Parijse klimaatakkoord van 2015. Bedrijven beginnen te beseffen dat onze overmatige consumptie van vlees een probleem aan het worden is en dat de markt voor alternatieven groeit. Unilever, AH en Jumbo zijn nu trendsetters. Zij zien commerciële kansen en investeren daarin. Daarvan was voor 2015 nog nauwelijks sprake.

Initiatieven
De vraag is of de planeet – en niet te vergeten het klimaat – die groei wel aankan en of er oplossingen zijn voor de vervuiling van de planeet en het leven daarin. De mensen die vroeger uit ­armoede alleen rijst en linzen aten, consumeren nu meer vlees. Ja, er zijn veelbelovende initiatieven, zoals kweekvlees, waar helemaal geen dieren aan te pas komen. Ik denk dat het debat in een niet te verre toekomst ook over de snelle toename van de wereldbevolking moet gaan. Uit onderzoeken blijkt dat hoe beter vrouwen geschoold zijn, hoe minder kinderen ze krijgen. De enige beproefde methode om de bevolkingsaanwas in Azië, Afrika en Latijns-Amerika af te remmen is door extreme armoede uit te bannen en mensen een beter leven te geven, met onderwijs en anticonceptie. In dat soort oplossingen moeten we het zoeken. Maar ook Nederland zal oplossingen moeten zoeken voor de torenhoge stikstofuitstoot. Nederland loopt tegen grenzen aan en zal eindelijk moeten kiezen voor concrete maatregelen.

Join the [w]evolution

AUTEUR MARY SPAN | ©EVOLUTIEGIDS | 190619
Trendjournalist/publicist. Hou ervan je te inspireren en te activeren voor zinvolle evolutie in leven en werk,
bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.

Deel de kennis van De Evolutiegids

◊ NON-FICTIE
Yuval Noah Harari
21 lessen voor de 21e eeuw
◊ NON-FICTIE
This Not a Drill
Rebellion Handbook
Extinction Rebellion inspireert een hele generatie om actie te ondernemen tegen klimaatafbraak.
◊ NON-FICTIE
Simon Rozendaal
Warme aarde, koel hoofd
Hoe erg wordt de opwarming van de aarde en kan de mens er iets aan doen?
♦ ARTIKEL
World’s population could swell to 10.9 billion by 2100, U.N. report finds
♦ ARTIKEL
Billions globally lack ‘water, sanitation and hygiene’, new UN report spells out
♦ ARTIKEL
Ministeriële conferentie: mondiale strijd antibioticaresistentie versnelling hoger
♦ ARTIKEL
Watervervuiling: weet wat je drinkt
VIDEO ZDF
Jane Goodall: Veel vlees eten, is een misdaad

Overbevolking nog steeds taboe?

10-08-19: Prince Harry en zijn Meghan willen maar twee kinderen. Het krijgen van een kind vergroot de ecologische voetafdruk en dus willen de Britse royals de impact op het klimaat verminderen. Minder voortplanting is in principe een goed idee; alleen is het een druppel op een gloeiende plaat. Zelfs als mensen per direct stoppen met kinderen krijgen, merken we de effecten op het klimaat daarvan pas rond 2200. Dat is veel te laat. Bron: Trouw.

Louise Fresco over vlees

19-07-19:  “Je houdt altijd een groep die geen afscheid neemt van vlees. Het is niet alleen een machoding. Vlees was belangrijk in de evolutie. Toen we het konden roosteren en bewaren werd het een enorme bron van hoogwaardige eiwit en energie. En doordat we het gingen kauwen werd de bloedtoevoer naar de hersenen beter waardoor die zich verder ontwikkelden. Nu ontlenen mensen er hun identiteit aan. Vlees wordt geassocieerd met macht, luxe en in godsdiensten met uitverkoren zijn.” Bron: NRC.

Klimaatactie voor minder vlees

04-06-19: De Verenigde Naties, het Voedingscentrum en RIVM pleiten al langer voor een lagere vleesconsumptie. En dit is ook precies de reden waarom 45 organisaties – van cateraar tot Oxfam Novib tot Urgenda – het kabinet nu vragen zo snel mogelijk maatregelen in te voeren die de consument helpen om vaker te kiezen voor plantaardige vleesvervangers. Eén vegetarische dag per week levert 0,5 Mton CO2-reductie. Als de overheid besluit om met beleid aan te sluiten op de Schijf van Vijf en richt op 3 vleesloze dagen per week, valt maar liefst 1,5 Mton per jaar te besparen. Vleesvermindering is de 11e maatregel binnen het 40-puntenplan van Urgenda: een pakket aan maatregelen waarmee zo’n 500 organisaties de overheid de helpende hand bieden om aan het Urgenda-vonnis te voldoen. Bron: Urgenda.
Floating Food Farms

Floating Food Farms

Meer dan 70% van het aardoppervlak bestaat uit water. Dan zijn Floating Food Farms een goede optie.

urbanskyfarm

Future farming in de 21e eeuw

Als landbouw moet zorgen voor voedsel voor iedereen, dan is future farming het antwoord. 

COPYRIGHT | PRIVACY |CREATED BY MARY SPAN | ARCHIEF

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?