SUTFENE | Manda Oplaat | ondernemerschap in zorg | interview

Manda Oplaat van Sutfene

Manda Oplaat van zorg- en welzijnsorganisatie Sutfene:

‘Ik vraag me af of niet terug moeten naar het oude Ziekenfondsmodel’

De zorg aan hulpbehoevende ouderen wordt stelselmatig afgebroken. Er heerst dan ook een groeiend gevoel van onbehagen in de ouderenzorg. Bij de ouderen, de kinderen, de beroepskrachten, de instellingen en de huisartsen. Allemaal beginnen ze de gevolgen van het Haagse ouderenbeleid te merken. Er wordt fors gesneden in de budgetten, sommige verzorgingshuizen sluiten hun deuren, de vriendelijke thuiszorghulp is minder vaak beschikbaar en het moderne gezin heeft overdag geen zorgtijd over. Bestuurders in de zorg liggen onder het vergrootglas. Zij worden geacht topkwaliteit te leveren en het juiste engagement in de zorg te tonen. Manda Oplaat van zorg- en welzijnsorganisatie Sutfene is voor ondernemerschap en regionaal ambassadeurschap in de zorg. Zij wil zorgkwaliteit leveren tegen een verantwoorde prijs. Een gesprek.

De entree van Sutfene in Zutphen is prachtig en groots. Dit had ik niet verwacht. Een modern atrium van ongekende proporties met rechts een gezellig overdekt terras en in het midden de receptie. Ik word allerhartelijkst ontvangen. Terwijl ik op bestuurder Manda Oplaat wacht, kan ik het niet nalaten even rond te lopen en alles te bekijken. In de hal is een muziekevenement voor de bewoners gaande. Ik loop naar een vrijwilliger die me trots vertelt dat deze evenementen wekelijks worden georganiseerd. De sfeer is los en open en ik voel me al aardig thuis, maar Manda Oplaat wacht.

Lunette van Sutfene

Verbinden
Bedrijfskundige Manda Oplaat heeft een behoorlijk staat van dienst in de zorgsector en ruime ervaring in bestuurlijke, toezichthoudende, directie – en adviesfuncties. “In mei 2014 ben ik benoemd tot bestuurder van Sutfene”, vertelt Manda Oplaat. “Door mijn ervaring in de zorg heb ik de materie van Sutfene snel eigen gemaakt. Ik heb heel veel tijd gestoken in de persoonlijke ontmoeting met medewerkers, cliënten en andere stakeholders van Sutfene. De verbinding is namelijk erg belangrijk voor me. Ik wil vooral het hart laten spreken.”

Ouderenzorg is een hot topic. Minister Schippers van VWS zegt: ‘Wie goede ideeën heeft, wie wil innoveren en investeren in de zorg moet daarvoor alle ruimte krijgen en niet worden tegengewerkt. Instellingen of zorgverleners die daarentegen ondermaats presteren, houden we niet de hand boven het hoofd.Kun je schetsen hoe de situatie in de ouderensector op dit moment is? “De ouderenzorg is een dynamische sector, onderhevig aan allerlei veranderingen. Het concept van ouderdom is veranderd, maar ook de wensen en behoeften van ouderen. Voormalige verzorgingshuizen hebben niet meer dezelfde functie als voorheen. Waar wij mee te maken hebben is, dat cliënten en mantelzorgers denken dat wij nog steeds dezelfde zorg verlenen als in voorgaande jaren. Dat is niet meer het geval.” Het kabinet heeft afgesproken dat ouderen – indien mogelijk – langer thuis moeten wonen. Deze maatregel heeft direct effect op zorgaanbieders, omdat het aantal bewoners afneemt. Ruim 85 procent van de burgers heeft grote zorgen over de effecten van de bezuinigingen in de zorg en de ondersteuning. Mensen voelen zich aan hun lot overgelaten. “Als je als oudere geen 24-uurs zorgindicatie hebt, is er geen ouderenzorg meer beschikbaar. De mensen in de voormalige verzorgingstehuizen krijgen nu op een andere manier zorg. Ze kunnen een beroep doen op zorg, maar dan vanuit de thuiszorggedachte. We zijn dan niet direct aanwezig, maar wel beschikbaar. Door de toenemende zorgvraag is de financiering nu anders geregeld. Lokaal via de gemeente of landelijk via de zorgkantoren. De vraag is of we de zorg met z’n allen financieel haalbaar kunnen houden nu de tarieven onder druk staan. Door schaarste moet je als organisatie creatieve oplossingen bedenken. Volgens mij is het de kunst om de beschikbare gelden zo slim en zo efficiënt mogelijk in te zetten en om zo professioneel mogelijk om te gaan met de nieuwe dynamiek in de zorg.”

Wijkgericht
Wat betekenen al die veranderingen voor jou als leider?
Manda Oplaat: “Voor mij als leider betekent het dat ik mijn organisatie gereed moet maken of liever gezegd gereed moet hebben voor de gewijzigde zorg. Daar hoort ook voorlichting en scholing bij. In 2016 moeten alle zorgmedewerkers van Sutfene minimaal gekwalificeerd zijn op, of in opleiding zijn voor, zorgniveau 3. De thuiszorgmedewerkers moeten namelijk in de wijk geheel zelfstandig kunnen opereren. Daar heb je dus een verhoging van het deskundigheidsniveau voor nodig. Voor de zorgverleners in de intramurale zorg zijn de taken ook zwaarder geworden, omdat de cliënten nu 24 uur lang zorg nodig hebben. Ook intramuraal is er dus een kwaliteitsslag noodzakelijk.” Dat betekent dat je een extra opleidingsbudget beschikbaar moet hebben om de medewerkers op een hoger niveau te krijgen. “Sutfene telt rond duizend medewerkers waarvan de zorgmedewerkers nu nog op niveau twee, drie, vier of vijf werken. We gaan nu 240 medewerkers via e-learning en klassikaal extra opleiden. Dat is niet de enige verandering. We hebben er stakeholders bij gekregen in de vorm van de gemeente, die er zorgtaken bij heeft gekregen. Eerder werden wij alleen betaald door het zorgkantoor. Of ik het lastig vind? Als leider vind ik het een boeiende uitdaging om de nieuwe transitie zo goed mogelijk te laten verlopen. Bovendien hebben wij ervoor gekozen om een wijkgerichte organisatie te zijn, dus dicht bij de burger. En daar hoort de gemeente, de lokale bevolking en de lokale politiek bij. We moeten met z’n allen wel wennen aan de nieuwe situatie, maar je krijgt er ook iets voor terug.”

Verzilveren
Ik neem aan dat de transitie nog wel meer teweeg heeft gebracht.
Manda Oplaat legt uit: “De cliëntengroepen zijn anders van samenstelling en zwaarte geworden en er is meer thuiszorg gekomen. Dat betekent dat je als team moet kijken welke deskundigheid je nodig hebt en hoe je dat gaat plannen. Kun je als team de nieuwe zorgtaken in de wijk aan? Klopt de samenstelling? Ik heb zelf veel ervaring in de sportwereld. Daar is het belangrijk of je een winning team bent of niet. Je moet zorgen dat je sterspelers hebt die de anderen meetrekken. Als we die gedachte doortrekken naar onze zorg en we dus zorgen voor sterspelers in teams, dan doen we het goed. Veel zorgmedewerkers ervaren het werk door de regelgeving als koud en arbeidsintensief. Zij hebben oorspronkelijk gekozen voor de zorg, omdat ze hart hebben voor de mens en de zorg. Ik vind het ontzettend belangrijk om dat hart te verzilveren. Ik vertel mijn medewerkers steeds: ‘Kijk om je heen, voel wat er gebeurt en draag het met je hart uit.’ We willen gewoon warme professionals zijn.” Komt dat omdat je een vrouw bent? “Nou, ik vind dat de zorg best een beetje lief mag zijn. Ik zeg altijd tegen mensen: ‘Gebruik je hoofd, volg je hart en kijk met je ogen’. Je moet liefdevol met elkaar omgaan en de dingen altijd van verschillende kanten bekijken. Ik heb letterlijk de rode loper uitgelegd om medewerkers én vrijwilligers te ontmoeten en te horen, want samen maken wij het verschil.”

Werk je nog met managementlagen? “Een paar jaar geleden hebben we zelfsturing en zelfsturende teams geïntroduceerd. Dat betekent persoonlijke autonomie en ondernemerschap voor iedere zorgmedewerker. En daarmee is ook besloten om het management aan te passen. Als eenhoofdige raad van bestuur geef ik nu leiding aan één managementlaag. Daar vallen de wijkteams met hun wijkmanager onder. In feite geven wij met tien managers leiding aan duizend medewerkers.” Hoe zit het met het vastgoed? Ik neem aan dat door de uitstroom van cliënten er gebouwen vrijkomen? “Wij beschikken in de regio over modern vastgoed voor de zware, complexe zorg. Recent hebben wij zelfs een nieuwe locatie voor de zware zorg geopend in de Borkel in Gorssel. Een aantal gebouwen is in eigen beheer en een deel huren wij van woningcoöperaties. Wij zijn in gesprek met de woningcoöperaties om te kijken hoe we in de toekomst duurzaam met het vastgoed om kunnen gaan.”

Hoe kijkt de gemeente naar Sutfene? “We hebben een heel goed contact met zowel de gemeente Lochem als de gemeente Zutphen. Ik heb intensief contact met de wethouders, maar we zitten ook in samenwerkingsverbanden en wel met andere zorgorganisaties in de gemeenten. Er zijn onderlinge afspraken gemaakt, maar de gemeenten moeten nog wel wennen aan het nieuwe speelveld en de nieuwe verantwoordelijkheden in de zorg. Dat heeft gewoon z’n tijd nodig.”

Weet de samenleving eigenlijk wel wat er aan de hand is, wat er is veranderd en wat er wellicht nog komen gaat? Hoe kijkt de samenleving naar Sutfene? “Wij zijn lokale en regionale spelers. Zoals gezegd, werken wij met duizend medewerkers en vijfhonderd vrijwilligers. Zij hebben een voorlichtende ambassadeursrol. Via verjaardagen en sociale media horen mensen hoe het staat met de zorg en de transitie die daarin speelt. Wij hebben een warm contact met mensen in de lokale maatschappij, maar wij zouden als Sutfene nog beter kenbaar moeten maken wat wij doen en hoe de zorg is geregeld. Daarom zijn wij recent begonnen met een advies- en ontmoetingsplein in De Lunette in Zutphen. Iedereen kan even bij ons binnenlopen als ze vragen hebben, maar telefonisch of digitaal contact is uiteraard ook mogelijk. Kom een kop koffie met ons drinken en stel je vragen, zou ik zeggen.”

Verkwisting
Laten we het even over de Haagse politiek hebben. Ben je het eens met wat er nu gebeurt?
“Ik ben voor ondernemerschap, maar ik ben absoluut niet voor concurrentie in de zorg. Tegenstrijdig? Nee, in de zorg moeten we elkaar niet uitmelken. Dat kost alleen maar geld. Ik vraag me af of we wel op een zo doelmatig mogelijke manier omgaan met de publieke middelen. Ik zie dat door de concurrentie in de zorg de doelmatigheid uit het oog wordt verloren. Dat kan nooit de bedoeling zijn”, vindt Manda Oplaat. Geen verkwisting dus. “Precies. Door de toenemende regeldruk krijg je alleen maar meer administratief werk te doen. Is dat doelmatig? Nee. In de besturing worden er steeds meer spelregels afgekondigd rondom de Governance. Dat alles gaat ten koste van de zorg. Is dat de bedoeling? Nee, de bedoeling is voor mij kwalitatieve en efficiënte zorg leveren tegen een verantwoorde prijs. Je kunt je dan afvragen of we niet weer zouden moeten kiezen voor het oude Ziekenfondsmodel. Het huidige systeem heeft namelijk een opdrijvend kosteneffect. Ik vraag me dan af of we de zaken niet weer moeten vereenvoudigen.” Dan zou de overheid kunnen zeggen: ‘Bezuinig eerst maar eens flink in de organisatie. “Natuurlijk, ik vind dat je als bestuurder altijd moet kijken of iets slimmer, efficiënter en effectiever kan. Ik vind het prima dat sommige voorzieningen verdwijnen of dat de cliënten iets bij moeten betalen. We moeten af van de traditionele verzorgingsstaat. Eigenlijk moeten we met z’n allen blijven praten over een zo efficiënt mogelijke zorg, waarbij we uitgaan van het principe van gezamenlijkheid.” Wat is daarvoor nodig? “Dat je bereid bent om je met elkaar te verbinden, beter samen te werken en de zorgtaken en de gelden beter te verdelen. Dat betekent dat je soms uit je comfortzone moet treden. We moeten er met z’n allen voor zorgen dat we geen bolwerken van zorgorganisaties creëren, maar netwerken. Ik doe daarvoor een oproep aan de overheid, zorginstellingen en burgers. Laten we vooral met elkaar en met een warm hart zorg leveren op basis van toegevoegde waarde voor de cliënt.”

AUTEUR MARY SPAN |©EVOLUTIEGIDS | 150306
Evolutiegids en trendjournalist/publicist. Hou ervan je te inspireren en te activeren
voor zinvolle evolutie in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.

Ernst Klunder

Ernst Klunder van Dimence Groep: ‘Ik knok voor meer vertrouwen en minder regels in ggz’

berge_375

Zorggroep Noord-west Veluwe: ‘Wat de zorg nodig heeft, is dienstbaar en verbindend leiderschap’

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?