SITOPIA | hoe voedsel de wereld kan redden | vitale evolutie

4 december 2020 | Mary Span | Evolutiegids
Sitopia, hoe voedsel ons leven vormt

Voor het eerst in 200.000 jaar menselijke geschiedenis zijn we niet meer in evenwicht met de planeet en de natuur. Carolyn Steel schreef er een utopisch boek over: Sitopia. Over hoe voedsel ons leven vormt en hoe dit ons leven kan transformeren.

‘De beschaving verkeert in een crisis’, waarschuwde de internationale commissie van voedingswetenschappers EAT-Lancet vorig jaar. De EAT-Lancet Commission on Food, Planet, Health bracht 37 vooraanstaande wetenschappers van over de hele wereld samen om deze vraag te beantwoorden: kunnen we de toekomstige bevolking een gezond dieet geven binnen de grenzen van de planeet? Het antwoord is ja, maar het zal onmogelijk zijn zonder onze eetgewoonten te veranderen, de voedselproductie te verbeteren en voedselverspilling te verminderen. We worden geconfronteerd met een klimaatcrisis, ecologische vernietiging, verlies van biodiversiteit, recordcijfers van zwaarlijvigheid en toenemende honger. In plaats van voedsel hebben we de maatschappij ingericht rondom een andere waarde: die van geld.

Eetgelegenheid
Carolyn Steel erkent deze uitdagingen. Een goed leven, dat is volgens Steel niet wat veel mensen nu leiden: vijf dagen per week werken om de hypotheek af te lossen en de auto te betalen, ‘s avonds moe zijn en slecht eten en eens per jaar beloond worden met een vakantie naar een lustoord. De oplossing laat zich raden: we moeten voedsel meer waarderen. Ze legt uit hoe  ‘voedsel een krachtig middel is’. Het vormt veel van de dingen die we doen, ons lichaam, onze gewoonten, huizen, landschappen, steden, politiek en economie. Door onze relatie met voedsel opnieuw te bezien en anders te behandelen, stelt ze, kunnen we nieuwe en betere levenswijzen vinden die de schade die we onszelf en de aarde aanrichten, zullen stoppen. ‘Onze wereld is een Sitopia, een eetgelegenheid of voedselplaats’, zegt ze. ‘Samenlevingen zijn ontwikkeld rondom voedsel en eten. Eten is een geweldige verbinder en is de sleutel tot Utopia. Het vormt ons leven, maar hebben dat niet in de gaten. Bovendien willen we niets weten over de enorme wreedheid van de vlees- en zuivelindustrie, de uitbuiting van arbeiders, de ontbossing en watertekorten en onze voedselverslaving die ons dik maakt.’ Ze roept op om de werkelijke kosten van voedselbereiding inzichtelijk te maken.

Carolyn heeft met regeringen, instituten en scholen over de hele wereld gesproken en uitgelegd hoe we revolutionaire veranderingen kunnen aanbrengen door simpelweg ons voedsel te begrijpen en te waarderen, en hoe we door de lens van voedsel te kijken praktisch een betere toekomst kunnen ontwerpen.

Gebakken ei
De meeste vroege steden waren gebaseerd op wat ze het ‘gebakken ei’-stadsmodel noemt, met een dichte stedelijke kern omringd door landbouwgrond. Het was een model dat evolueerde in een tijd dat de meeste mensen op het platteland woonden. Er is een theorie, die teruggaat tot Plato en Aristoteles, dat we de grootte van de stad klein moeten houden, zodat we haar kunnen voeden vanuit het landelijke achterland. Dit was het basismodel van de stadstaat. We gebruiken de oude stadsmodellen nog steeds en het is de vraag hoe we de connectie met het landelijke achterland op een goede manier kunnen behouden. We moeten ook opnieuw kijken naar de manier waarop we steden ontwerpen, om de interactie tussen stad en platteland te maximaliseren. Steel is een voorstander van stadslandbouw, van volkstuintjes en van tomatenplanten op het balkon. De bedoeling is dat stedelingen (weer) gevoel krijgen voor waar hun voedsel vandaan komt, hoe het groeit, wat voedsel is.

Ecologische kringloop
Wat zou het betekenen voor steden om zichzelf te voeden? Er zouden ongeveer 2.000 verticale boerderijen van 100 bij 100 meter nodig zijn om een stad als Londen te kunnen voeden. Dat kunnen we pas als we zouden stoppen met het verspillen van voedsel en het eten van dieren. Als we de groene gordel van de stad bevolken met die verticale boerderijen, hebben we eigenlijk niets opgelost, want de vraag is dan waar alle voedingsstoffen vandaan moeten komen om dat voedsel te verbouwen. Daarvoor moeten we de ecologische kringloop sluiten om de voedingsstoffen terug te kunnen voeren naar de bodem.

Natuurlijke landbouw
Daarom pleit Carolyn Steel voor een nieuwe manier van voedsel produceren: biologisch waarbij de planten in ere worden gehouden. Volgens haar moeten we stoppen met de chemicaliën in de landbouw en moeten we weer meer met de natuur gaan werken in plaats van ertegen te vechten. Natuurlijke systemen zijn van oudsher productief en vruchtbaar. ‘Momenteel voeden we planten met fastfoodmethoden. Hierdoor worden planten ziek, kunnen ze ons niet gezond houden en worden wij op onze beurt ziek.’ We moeten volgens haar terug naar de wilde natuur en deze omarmen. We hoeven de natuur niet te bevechten om onszelf te voeden, we kunnen ermee samenwerken. Om goed te kunnen leven en ons goed te blijven voeden, moeten we de complexiteit van de natuur begrijpen, de landbouwgronden herstellen en ermee samenwerken.

De levensessentie
Het is de industrialisering en het imperialisme van het westen die veel van de huidige crises hebben veroorzaakt, betoogt Steel, dus het is de collectieve plicht van het westen om alternatieve modellen te onderzoeken. In haar boek doet ze een oproep om opnieuw te ontdekken hoe voedsel ons met elkaar en de natuurlijke wereld bindt. Voedsel is volgens Steel de ‘lens’ waardoor we moeten kijken om de wereld goed te kunnen begrijpen. Want voedsel is de essentie van het leven zelf. In de westerse maatschappij is die levensessentie uit het zicht verdwenen.

Veerkrachtig voedselnetwerk
Een doordachte oplossing voor het voedselprobleem is in het boek niet te vinden, maar het is wel degelijk inspirerend. Wel is het tijd voor een toekomstbestendig voedselbeleid. Volgens de WRR zou het voedselbeleid zich vooral moeten richten op een veerkrachtig voedselnetwerk. Dit voedselnetwerk moet met verschillende scenario’s en schokken kunnen omgaan. Dit vereist aandacht voor variëteit (van gewassen, spelers en producten), een goed beheer van natuurlijke hulpbronnen en het ontwikkelen van leer- en aanpassingsvermogen bij alle betrokken spelers. Met het boek Sitopia heeft Carolyn Steel volgens mij wel een belangrijke stap naar deze heroriëntering gezet.

Join the [w]evolution

AUTEUR MARY SPAN | ©EVOLUTIEGIDS | 201204
Evolutiegids, trendjournalist & publicist. Hou ervan je te inspireren en te activeren
voor zinvolle evolutie in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.
Noot:
Carolyn Steel is een vooraanstaande denker op het gebied van voedsel en steden. Haar eerste boek, Hungry City, kreeg internationale bekendheid. Carolyn, een in Londen gevestigde architect, academicus en schrijver, heeft gedoceerd aan Cambridge University, London Metropolitan University, Wageningen University en de London School of Economics en is een veelgevraagd spreker. Haar TED-talk uit 2009 is meer dan een miljoen keer bekeken.
stadslandbouw

Pleidooi voor stadslandbouw

De CombaGroup uit Zwitserland haalt nu voedsel voor planten uit de lucht. Maar er is ook nog circulaire stadslandbouw.

you1

Kunnen we straks 9 miljard monden voeden?

Vandaag zijn er 225.000 mensen bij gekomen. Aan ruimte en innovatie is geen gebrek. Maar is dat genoeg?

COPYRIGHT | PRIVACY |CREATED BY MARY SPAN | ARCHIEF

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?