NOBELPRIJSWINNAARS 2019 | persoonlijke evolutie

Nobelprijswinnaars in de Evolutiegids

Wie zijn de Nobelprijswinnaars van 2019?

Ze zijn niet te benijden, de vijf leden van het Noorse comité dat de Nobelprijzen moeten toekennen. De prijzen moeten eer doen aan het testament van Alfred Nobel. Van literatuur tot natuurkunde, de jaarlijkse Nobelprijzen zijn bedoeld om de meest baanbrekende prestaties van mensen te benadrukken.

  • Elk jaar reikt de Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen zes Nobelprijzen uit.
  • De categorieën zijn: literatuur, natuurkunde, scheikunde, vrede, economie en fysiologie en geneeskunde.
  • De Nobelprijzen worden elke werkdag tot 14 oktober bekendgemaakt.

Nobelprijs voor de Vrede

De Nobelprijs voor de Vrede kent winnaars in alle soorten en maten, Een huisvrouw, een typiste, een schoolmeisje, een missiezuster – allemaal winnaars van de Nobelprijs voor de vrede. De onderscheiding ging ook regelmatig naar bekeerde oorlogszuchtigen. De Nobelprijs voor de Vrede is uitgegroeid tot een van de meest begeerde, maar ook omstreden onderscheidingen ter wereld.

De Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg gold bij de wedkantoren als torenhoge favoriet voor de Nobelprijs van de Vrede. Maar de Nobelprijs gaat in 2019 naar de Ethiopische premier Abiy Ahmed Ali. Abiy Ahmed werd op 2 april 2018 beëdigd als de premier van de Federale Democratische Republiek Ethiopië. Er gebeurt iets buitengewoons in Ethiopië. Onder de nieuwe premier Abiy Ahmed lijken autoritair leiderschap en wreedheid van de staat plaats te maken voor iets dat lijkt op democratie. In al zijn toespraken en acties heeft premier Abiy Ahmed nationale eenheid, vreedzaam samenleven, gedeelde groei overgenomen en regionale integratie. Zijn inaugurele rede inspireerde hoop en hernieuwde collectieve zin in Ethiopië. Sinds hij als premier in functie is getreden, brak hij met de traditie – door politieke en economische hervormingen in het hele land door te voeren.

Abiy Ahmed Ali, premier Ethiopië en Nobelprijswinnaar 2019

Onder zijn leiding werden duizenden gevangenen vrijgelaten; open discussies en overleg met politieke oppositiepartijen – van wie sommigen eerder werden aangeduid als terroristen; een historisch toenadering en vredesakkoord werd gesloten met buurland Eritrea; er is een transformatie-agenda voor hervorming van de juridische en justitiële sector in gang gezet.

“Dit is een positieve energie-injectie. De prijs is voor Afrika, voor Ethiopië”, aldus Ayib Ahmed Ali. “Laten we hopen dat andere Afrikaanse leiders hierdoor aan vrede op ons continent zullen blijven werken.”

Nobelprijs voor Literatuur

De Zweedse Academie heeft twee schrijvers de Nobelprijs voor de literatuur toegekend: de Poolse auteur en dichter Olga Tokarczuk ontving de prijs voor 2018 en de prijs voor 2019 ging naar de Oostenrijkse auteur en toneelschrijver Peter Handke.

De Nobelprijs voor Literatuur van vorig jaar werd uitgesteld vanwege een seksueel aanvalsschandaal waarbij de echtgenoot van een academielid betrokken was. Na het schandaal vertrokken verschillende bestuursleden en veranderde de academie de manier waarop zij winnaars kiest.

Peter Handke

Handke is een 76-jarige Oostenrijkse toneelschrijver, romanschrijver, essayist en dichter die al vroeg in zijn carrière bekendheid verwierf voor zijn avant-gardistische toneelstuk Offending the Audience. Hij heeft ook veel scripts voor films geschreven, waaronder The Left – Handed Woman, die in 1978 werd genomineerd voor de Golden Palm Award op het filmfestival van Cannes.

Maar de overwinning van Handke is controversieel. De schrijver was een fan van de voormalige Servische leider Slobodan Milosevic, die door een tribunaal van de Verenigde Naties werd beschuldigd van oorlogsmisdaden in verband met oorlogen in Kosovo, Kroatië en Bosnië. In zijn geschriften portretteerde Handke Servië als slachtoffer van de Joegoslavische oorlogen. En dat feit is omstreden. Hoewel Handke het verzoek van Milosevic om als getuige bij zijn VN-proces te verschijnen afwijst, heeft de schrijver Milosevic wel geprezen nadat hij in afwachting van zijn proces in de gevangenis stierf.

“Ik denk dat hij een nogal tragische man was”, zei Handke in een interview in 2006. “Geen held, maar een tragisch mens. Ik ben een schrijver en geen rechter.”

Een handjevol schrijvers en literaire organisaties hebben de beslissing van de academie om de prijs aan Handke toe te kennen al veroordeeld.

Olga Tokarczuk

Tokarczuk, die vorig jaar ook de Man Booker International Prize won voor haar roman Flights, is de 15e vrouw die de Nobelprijs voor literatuur wint. De jury beschreef haar als ‘een schrijfster die bezig is met het lokale leven maar van bovenaf naar de aarde kijkt. Haar werk is vol humor en sluwheid’, en zeiden dat ze ‘een verhalende verbeelding bezit die met encyclopedische passie’.

De Poolse Tokarczuk wordt gezien als een controversieel. Ze woont in Polen, een natie die wordt gedomineerd door de rechtse populistische politiek, die ze vaak bekritiseert. Nadat ze in een interview in 2014 de Poolse geschiedenis van het kolonialisme bekritiseerde, noemden sommige rechtse nationalisten haar een targowiczanin, een archaïsche term voor verrader.

Nobelprijs voor Natuurkunde

Hoe produceerde de oerknal de wervelende sterrenstelsels die in ons universum zwerven, en hoe kunnen wetenschappers planeten detecteren en bestuderen die lichtjaren van ons verwijderd zijn? De Nobelprijs voor natuurkunde 2019 gaat naar drie wetenschappers die hebben geholpen deze complexe vragen te belichten.

James Peebles, de Albert Einstein professor in de wetenschap aan Princeton, ontving de helft van de prijs, inclusief de helft van het prijzengeld van $ 918.000. Michel Mayor, een astrofysicus en emeritus hoogleraar astronomie aan de Universiteit van Genève, en Didier Queloz, hoogleraar natuurkunde aan het Cavendish Laboratory aan de Universiteit van Cambridge en aan de Universiteit van Genève, delen samen de andere helft van de prijs.

“Terwijl de theoretische ontdekkingen van James Peebles bijdroegen aan ons begrip van hoe het universum zich ontwikkelde na de oerknal, verkenden Michel Mayor en Didier Queloz onbekende planeten. Hun ontdekkingen hebben voor altijd onze opvattingen over de wereld veranderd,” de zei secretaris-generaal van de Koninklijke Zweedse Academie van Wetenschappen, Goran Hansson.

Ongeveer 400.000 jaar na de oerknal koelde het universum voldoende om lichtstralen door de ruimte te laten reizen. Tegenwoordig, miljarden jaren later, is deze oude straling nog steeds om ons heen, hoewel de temperatuur bijna absoluut nul is. Maar Dr. Peebles ontdekte dat de temperatuur van deze achtergrondstraling aanwijzingen geeft over hoeveel materie door de oerknal werd gecreëerd.

“De resultaten tonen ons een universum waarvan slechts vijf procent van de inhoud bekend is, de materie die sterren, planeten, bomen en ons vormt”, schreef de academie . “De rest, 95 procent, is onbekende donkere materie en donkere energie. Dit is een mysterie en een uitdaging voor de moderne fysica.”

“Deze ontdekking begon een revolutie in de astronomie en sindsdien zijn meer dan 4.000 exoplaneten gevonden in de Melkweg”, schreef de academie . “Er worden nog steeds vreemde nieuwe werelden ontdekt, met een ongelooflijke rijkdom aan afmetingen, vormen en banen. Ze dagen onze vooropgezette ideeën over planetaire systemen uit en dwingen wetenschappers hun theorieën over de fysieke processen achter de oorsprong van planeten te herzien.”

Nobelprijs Fysiologie of Geneeskunde

De Nobelprijs voor Geneeskunde in 2019 werd toegekend aan drie wetenschappers uit de VS en het VK. Zij werkten onafhankelijk van elkaar aan hetzelfde probleem: hoe cellen voelen en zich aanpassen aan de beschikbaarheid van zuurstof. Gregg Semenza van Johns Hopkins University, Sir Peter Ratcliffe van Oxford University, en William Kaelin, Jr. van Dana-Farber Cancer Institute/Harvard University krijgen de Nobelprijs voor Geneeskunde. Elk van de drie heeft een deel van het moleculaire mechanisme in kaart gebracht.

Hun onderzoek biedt nieuwe aanknopingspunten voor medicijnen die bijvoorbeeld bij bloedarmoede van nut kunnen zijn. Een deel hiervan wordt al getest in klinische trials. Volgens het Nobelprijscomité is het goed denkbaar dat de HIF-keten bij andere aandoeningen tot toepassingen kan leiden zoals bepaalde tumoren en cardiovasculaire aandoeningen. HIF speelt ook een rol bij de weerstand, de vorming van kraakbeen en de wondgenezing.

Nobelprijs voor Chemie

De Nobelprijs voor de chemie is toegekend aan John B. Goodenough, M. Stanley Whittingham en Akira Yoshino ‘voor de ontwikkeling van lithium-ionbatterijen’.

Nobelprijs voor Economie

De jury onderscheidde de 46-jarige Esther Duflo, samen met Abhijit Banerjee en Michael Kremer, voor hun baanbrekende ‘experimentele aanpak van het verlichten van wereldwijde armoede. Duflo (1972, Frankrijk) en Banerjee (1961, India) zijn beiden verbonden aan het prestigieuze Massachusetts Institute of Technology. Ze zijn niet alleen professioneel, maar ook privé een koppel. Michael Kremer (1964, Verenigde Staten) is hoogleraar aan Harvard.

De drie prijswinnaars hebben een nieuwe aanpak geïntroduceerd. In het kort komt het erop neer dat het armoedeprobleem in kleinere, beter beheersbare, vraagstukken wordt opgedeeld, zoals de meest effectieve aanpak om onderwijs of de gezondheid van kinderen te verbeteren.

Join the [w]evolution

AUTEUR MARY SPAN | ©EVOLUTIEGIDS | 191011
Evolutiegids en trendjournalist/publicist. Hou ervan je te inspireren en te activeren
voor zinvolle evolutie in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.
Hanzenieuws

Hanzenieuws

Het Hanzenieuws brengt je hier actuele kwesties die in de Hanze en de Hanzeliga spelen.

Nieuws van De Evolutiegids

Evolutienieuws

Nieuws, korte update verzameld uit bronnen vanuit de hele wereld over zinvol, duurzaam, persoonlijk, sociaal, spiritueel, vitaal en zakelijk evolutienieuws. Nieuws dat ertoe doet!

COPYRIGHT | PRIVACY |CREATED BY MARY SPAN | ARCHIEF

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?