MARLOES VAN DER KAMP | watertransitie | duurzame evolutie

24 maart 2021 | Marloes van der Kamp | Sebastiaan Schep | Daan van Wieringen | Watertransitiegidsen
Nederland, waterland.
Pleit voor een duurzame watertransitie

‘God created the earth but the Dutch created the Netherlands’, klinkt het trots. Wij Nederlanders zijn trots op hoe we met water omgaan, hoe we van water en moeras land hebben gemaakt en onze dijken en deltawerken hebben gebouwd die wereldberoemd zijn. Maar is onze aanpak nog de juiste of moet het roer om?

Water is zo vanzelfsprekend dat het pas opvalt als er een tekort of een overschot is. Kortere periodes met hevige neerslag en langere periodes met droogte komen steeds vaker voor. Er zijn dag en nacht waterschappers in de weer om te zorgen voor een goed waterbeheer. De urgentie voor klimaatbestendige en robuuste watersystemen wordt steeds groter.

Als waterschappers staan we voor grote opgaven zoals meer weerextremen door klimaatverandering, bodemdaling, de energietransitie, woningtekort, meer mensen en dus meer watergebruik, en een dramatische achteruitgang in biodiversiteit. Ondanks al deze uitdagingen zijn we in Nederland water blijven verspillen, zijn we grondwaterputten blijven graven en blijven wegzakkende polders onderbemalen. De inrichting van het watersysteem loopt tegen z’n grenzen aan. Is Nederland over honderd, of zelfs vijftig jaar nog leefbaar? Wij geloven van wel, maar dan moet het roer wel structureel om.

Deel de kennis van De Evolutiegids

Is NL voorbereid op hoog water?

16-07-21: De vraag is: hoeveel zekerheid willen we? En tegen welke prijs? Sinds een jaar of tien is bij experts het besef doorgedrongen dat Nederland zich ook op het land beter moet wapenen tegen extreem weer. Verwacht wordt dat het hoge water van 2021 zal leiden tot steviger maatregelen, want klimaatverandering is een gegeven. Daarom is het bij elk woonproject of snelweg van belang om waterbeheer mee te nemen. Bron: Trouw.

Wat moet er gebeuren?
Al deze opgaven tezamen vragen om een structureel andere benadering van het watersysteem. De inrichting, het beheer, maar ook de samenwerking tussen partijen moet op de schop. Er is een watertransitie nodig, waarin het landschap weer centraal komt te staan.
Onderzoekers uit Wageningen tonen aan, dat een transitie naar een nieuw landschap kan leiden waar we trots op kunnen zijn. Voor het vormgeven van deze transitie op korte termijn zijn volgens Sebastiaan Schep van Witteveen+Bos drie pijlers belangrijk:

  • begrip van het systeem als basis,
  • een integrale benadering van opgaven en
  • samenwerken met lef en daadkracht.

Begrip van het systeem als basis
Voordat we nagaan aan welke knoppen we het beste kunnen draaien om tot een robuuste inrichting van het watersysteem te komen, moeten we eerst weten wat de bepalende knoppen zijn. Deze gemeenschappelijke, feitelijke basis is het fundament voor samenwerking. Je moet het over hetzelfde hebben om het eens te kunnen worden.

Een goede systeemanalyse heeft drie elementen, het watersysteem, het landschap en het gebruik. We moeten snappen hoe het landschap samenhangt met het grondwatersysteem en wat voor een relatie het heeft met oppervlaktewaterstromen en de waterkwaliteit. Het is ook belangrijk om te beseffen dat elk landschap, en dus het klimaat, er anders uit ziet. Zo sloeg in het zuidoosten van ons land de droogte de laatste drie jaar het hardst toe. Het gebruik van water is ook belangrijk. Dit heeft grote invloed op hoe het landschap functioneert.

Integrale aanpak
Vrijwel alle uitdagingen en opgaven kennen een relatie met het landschap en kennen dus een grote mate van afhankelijkheid. Dit vraagt dan ook om een integrale aanpak. Als je een gebied vernat om bodemdaling tegen te gaan, kun je er geen woningen meer op bouwen. En maatregelen om de natuur tegen droogte te beschermen kunnen conflicteren met de zoetwatervoorziening. Een aanpak tegen wateroverlast kan gevolgen hebben voor de waterkwaliteit. Ik laat hier maar het tipje van de sluier zien. Alle uitdagingen en opgaven in de watertransitie zijn verbonden en moeten in samenhang worden aangepakt.

Samenwerken met lef
De belangrijkste voorwaarde voor het succes van de watertransitie is samenwerken met lef. De technische oplossingen zijn er al. Maar een uitdaging die alle partijen in Nederland aangaat, vereist een gezamenlijke aanpak en het durven maken van keuzes. Een minister van water en ruimte of een landelijk regiekader zou een goed begin kunnen zijn, maar daarnaast is er samenwerking en regie op alle niveau’s nodig. Door decentralisatie en het verkokeren van budgetten en projecten worden keuzes niet op het juiste niveau genomen en worden middelen nu niet effectief besteed. Daarom moeten we voor de watertransitie middelen vrijmaken en deze samenbrengen.

Deze uitdaging wordt niet alleen op de tekentafel opgelost, we moeten ook testen wat werkt. Er zijn proeftuinen nodig, waarbij vraagstukken integraal worden beschouwd, nieuwe samenwerkingen worden beproefd en watersystemen duurzaam worden ingericht. Als dit op kleine schaal werkt, gaat het ook op grote schaal werken. Zien is immers geloven.

Webinarreeks
Hoe ziet deze transitie eruit? En hoe gaan we deze transitie vormgeven? Deze vragen behandelen we in onze webinarreeks robuuste watersystemen. Nu is de tijd om aan de slag te gaan. Nieuwsgierig geworden? Doe mee en lever jouw bijdrage aan de watertransitie.

Op bovenstaande foto van links naar rechts: Ebbing van Tuinen, Tim van Hattum, Harry Webers, Marloes van der Kamp, Sebastiaan Schep.

Marloes van der Kamp de De Evolutiegids

Watertransitiegids Marloes van der Kamp werkt bij Witteveen+Bos
en houdt zich als environmentalist bezig met (aquatic) ecosystemen.
M.m.v. Daan van Wieringen, junior ecoloog planvorming, en
Sebastiaan Schep, teamleider systeemanalyse, van Witteveen+Bos

Minder zuurstof in zoet water

03-06-21: Zuurstoftekorten kunnen leiden tot sterfte van onderwaterleven. Vooral soorten die van koud water houden krijgen het moeilijk. Vermoedelijk komt dat door de opwarming van het klimaat en door vertroebeling van het water, schrijft een internationaal onderzoeksteam in Nature. De zuurstofafname in het zoete water is vele malen sterker dan die in de oceanen, en kan een risico vormen voor de soorten die erin leven. Bron: NRC.

Bij alles telt het klimaat mee

08-04-21: De huidige inrichting van NL is niet berekend op de gevolgen van klimaatverandering. In het landelijke gebied speelt vooral de droogteproblematiek. De eerste stap is water besparen de tweede is water beter vasthouden. Daarvoor zijn meerdere structurele maatregelen nodig, zoals sloten dempen of bufferzones creëren rond natuurgebieden en minder gewassen telen in droogtegebieden. Bron: Volkskrant.
achtergrond_water

Water als
mensenrecht

Hoe kan water in goud veranderd worden? Een multinational heeft het recept hiervoor: Nestlé.

water solutions in de Evolutiegids

Hoe smart
is ons waterland?

Nederland is koploper wanneer het om Smart Cities & Smart Water gaat.

COPYRIGHT | PRIVACY |CREATED BY MARY SPAN | ARCHIEF

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?