LOCHEM | Sebastiaan van ‘t Erve | participatiesamenleving | interview

erve3

Burgemeester Sebastiaan van ‘t Erve van de gemeente Lochem:

‘Als burgemeester sta ik in dienst van samenwerking en dialoog’

Sebastiaan van ‘t Erve, burgemeester van de gemeente Lochem, wil een nieuwe leider van de participatiesamenleving zijn die transities voorstaat. Iemand die de samenwerking en die de dialoog in de maatschappij zoekt. Reden om hem op te zoeken en hem te vragen naar zijn rol en verantwoordelijkheden als leider van burgerparticipatie en burgervader. Vooral nu de gemeenten in 2015 megawelzijnswerkers zijn geworden met de verantwoordelijkheid voor langdurige zorg, de toeleiding naar werk en de jeugdzorg. Met deze kwantumsprong kiest de burgemeester van Lochem voor het creëren van vertrouwen. Er is een nieuw samenspel in de participatiesamenleving nodig.

Sebastiaan van ‘t Erve is vanaf 9 januari 2014 burgemeester van de gemeente Lochem. De gemeente Lochem is met haar ruim 33.000 inwoners vooruitstrevend te noemen. Dat blijkt uit de keuze van de gemeenteraad om te kiezen voor een progressieve burgemeester die het integrale denken en het nieuwe leiderschap voorstaat in de participatiesamenleving. “Ik zie dat de overheid en de samenleving veranderen”, verklaart de kersverse burgemeester van Lochem. “Er is in het kader van de burgerparticipatie een nieuw samenspel nodig. In de praktijk blijkt dat partijen in dialoog wel dezelfde intenties hebben, maar dat ze niet dezelfde taal spreken. Ik wil daar graag een rol in vervullen. Maar ik wil me nadrukkelijk niet in een hokje vastleggen. Dat is niet meer van deze tijd. We zullen samen op zoek moeten gaan naar nieuwe antwoorden. Het is een zoektocht. Iedere leider die zegt dat hij de oplossing heeft, faalt bij voorbaat”, zegt de burgermeester beslist.

Burgemeester Sebastiaan van 't Erve vol profiel met ambtsketen

“Toen ik officieel tot burgemeester werd gekozen, kwam er tijdens de receptie een dame van in de tachtig naar me toe. Ze zei: ‘Ik vind het zó goed dat we een jonge burgemeester krijgen. Dat kunnen we zo goed gebruiken!’ Zo zie je dat de drive niet alleen van bovenaf komt. Die komt ook van de burgers zelf. Ze zeggen als het ware: ‘Het moet anders. Er moet nieuw bloed komen.”

Feliciteren
“Ik zie leiderschap als het geven van vertrouwen, het aangaan van de dialoog, het samen zoeken naar de passende antwoorden. De nieuwe rol van de overheid is die van feliciteren en faciliteren. Niet alleen ondersteunen maar ook een platform geven aan hen die het daadwerkelijk willen doen. Dat betekent niet dat het altijd lukt; het kan ook wel eens niet goed gaan. Dat hoort bij het zoekproces. Ik vind dat je er als overheid trots op mag zijn, dat er mensen zijn die lef hebben om het anders te doen en een participatiesamenleving belangrijk vinden.”

Faciliteren
De koning sprak in zijn troonrede over de participatiesamenleving. Hoe ziet u die opdracht?
“Veel mensen schrikken van die term, omdat ze bang zijn dat de overheid de problemen over de schutting zal gooien. De overheid wil echter dat we die schutting samen afbreken en dat we daarna een nieuw traject van zoeken naar nieuwe oplossingen ingaan. Dát is de bedoeling. De maatschappij wil af van oude structuren. We kunnen niet meer terug. En het vinden van een nieuwe weg is heel spannend. Wij kunnen het als overheid niet alleen.”

Hoe wilt u dat gaan doen in Lochem? “Door vooral anderen de ruimte te geven en daarbij vanuit de overheid ondersteuning te bieden. Tijdens mijn eerste raadsvergadering hebben we een heftig debat over de winkeltijden gehad. Iedere partij heeft dat vanuit zijn eigen beginselen beleefd. Daarom vond de raad het belangrijk dit thema geheel vrij te geven aan de belanghebbende groepen in de gemeente. Belangrijk is wel dat alle betrokken partijen inclusief de gemeente in dialoog blijven. Het is aan de ondernemers om de dialoog met de inwoners of de consumenten aan te gaan. De faciliterende en sturende rol blijft – ook vanwege de winkeltijdenwet – bij de gemeente. We hoeven namelijk niet alles in de raadszaal op te lossen of te besluiten. Sommige zaken kunnen heel direct binnen de gemeenschap zelf worden bedacht en opgelost. De gemeente Lochem gaat hierin zelfs een stap verder. Wij geven het proces in vertrouwen vrij. Dat betekent niet dat we al faciliterend weer regels gaan stellen. Wij verwachten gewoon dat partijen met die ruimte verantwoord omgaan.”

“Er zijn heel veel manieren om los te laten.” De burgemeester geeft me een zakje suiker in handen. Laat maar vallen zegt hij tegen mij. Het zakje valt op tafel. “Je kunt het ook anders doen”, zegt Van ‘t Erve. Hij geeft me opnieuw het zakje aan. Ik laat het vallen en het zakje valt op zijn hand eronder. “Kijk, ik laat je wel vrij maar ik ondersteun je wel.” Ik moet bekennen: ik ben onder de indruk van zijn verbeeldingskracht.

Mensoverstijgend
Burgemeester Sebastiaan van ‘t Erve peinst hardop: ‘ We hebben bij alle structuren die we hebben ook de mensen uit elkaar getrokken.” Ja, je zou het ook Newtoniaans handelen kunnen noemen. “In de zorg behandelen we mensen als patiënten of cliënten. Maar ze zijn óók mens. Hoe verhouden al die termen zich met elkaar?” Moeten we dan eerst maar eens gaan nadenken over wat een mens in de samenleving is? “Het oude denken was heel simpel: we hakken de dingen gewoon in stukjes. Voor ieder stukje mens hebben we een kolom en een bijpasende dienst. Maar een mens bestaat uit meerdere en diverse stukjes. We zien de mens in de 21e eeuw als een integrale eenheid. De Newtoniaanse kolom heeft geen antwoord op die integrale mens. Het past allemaal niet meer. Dus hoe kom je dan sector- of mensoverstijgend tot transities? Hoe kijken wij naar onszelf als mens en welke woorden gebruiken wij daarvoor? Als we dan spreken over patiënten, cliënten of consumenten dan houden we daarmee het kolomdenken in stand.” En met dat kolomdenken creëren we afstand tot mensen. “Ja, dat is een ander facet. Het is volgens mij dé opgave van deze tijd om een nieuwe taal te creëren, waarbij het kolomprincipe, het hokjesdenken en de afstand in en tussen mensen niet meer aan de orde is. Het klinkt bijna filosofisch: we moeten integraler gaan denken en dus naar een integraler mensbeeld. We willen naar maatschappelijke en integrale meerwaarde. Ik geef je nog een voorbeeld: Ken je de waka-wakalamp van Maurits Groen?” De revolutie in zonlichtoplading. “Nou, Groen kiest bewust een ander businessconcept. Het gaat er bij hem niet alleen om hoeveel hij verkoopt, hij wil ook maatschappelijke meerwaarde toevoegen.”

Transitiedenken
Sebastiaan van ‘t Erve gaat nog een stap verder in zijn transitiedenken. “Wat dé grote uitdaging van de decentralisatie wordt, is dat we de grote institutionele belangen moeten gaan aanpakken. De grote organisaties voelen zich allemaal bedreigd. En terecht. Maar zij hebben óók hun professionele zorg voor hun organisatie en hun medewerkers.” De vraag is of die grote instellingen bestaansrecht hebben in de nieuwe tijd. “Dat is de grote worsteling van deze tijd. Je raakt met de komende veranderingen mensenlevens. Je ziet dat terug in de Tweede Kamer. De leden van de Tweede Kamer vragen zich nu af of de gemeenten wel klaar zijn voor hun nieuwe taak als megawelzijnswerker. Kunnen ze het wel? Gaan ze vasthouden wat ze hebben of gaan ze de dialoog aan met alle gevolgen van dien?” Laten we het concreet houden. Hoe zit dat in Lochem? “In Overijssel en Zuid-Holland zijn er discussies gaande of ze het contract met bureau Jeugdzorg kunnen opzeggen om ruimte te kunnen maken voor transities. In de ene provincie mogen ze dat wel en in de andere provincie niet. Dat zijn heel moeilijke kaders voor gemeenten om in te opereren. Onze wethouder Wilma Heesen is daar nu volop mee bezig om dat te onderzoeken. Bovendien hebben we binnen de Jeugdzorg niet met één thema te maken, maar met vier verschillende thema’s zoals de Jeugd GGZ en de reclassering. Ze hebben allemaal hun eigen instituties, regels en wetten. In de Jeugdzorg hebben we een wachtlijst! We moeten niet op minuten gaan sturen, maar ons afvragen hoe we de kwaliteit van zorg kunnen verhogen. Hoe definieer je die kwaliteit? We hebben vele vragen en we moeten grote structuurbesluiten nemen die grote gevolgen voor de samenleving en de ketenzorg hebben. Moeten we dan maar tegen die ketens van Jeugdzorg zeggen: bij Koninklijk Besluit bent u morgen als institutie opgeheven en bent u allemaal in gemeentelijke dienst. Nee, natuurlijk niet”, roept Van ‘t Erve uit. Maar hoe moeten ze het dan wel aanpakken? “Al die instituties hebben hun eigen geschiedenis, belangen, cultuur en financieringsbronnen. We móeten door, maar we zullen hierin langzaam moeten bewegen, op weg naar integrale structuren.”

Onzeker proces
Het is dus een onzeker proces. “Daarom moeten we bouwen aan vertrouwen. Vertrouwen in het proces, vooral.” Dat heeft tijd nodig.“Ja, dat doen we door onze partners recht in de ogen aan te kijken en uit te spreken wat we niet zeker weten. Als de professionals zeggen: ‘Ze weten niet wat wij in de praktijk doen’, dan hebben ze gelijk. Ik vind, dat wie die professional in hun zorgtaak moeten erkennen. Tegelijkertijd moeten wij door. We moeten toe naar integrale afwegingen en wel dicht bij de mens in de zorginstelling of in de buurt. En tegelijkertijd zullen we kritisch moeten kijken naar die lange ketens in de zorg. Passen die nog in de nieuwe situatie? Al die transities gaan gepaard met een enorme budgetkorting. Kijk, als je ruimte wilt kunnen geven aan nieuw conceptueel denken, zul je óók (budget)ruimte moeten creëren om het anders te kunnen doen. Het mag niet ten koste gaan van de kwaliteit en toch zal er ergens iets vanaf moeten”, zegt burgemeester Van ‘t Erve voorzichtig. “Jos de Blok wil de zorg op een menselijke én effectieve manier, dichtbij de mensen brengen. Die vernieuwers kom je op steeds meer plekken tegen. Maar we komen ook organisaties tegen die te maken hebben met veel verantwoordelijkheden die grote budgetten en kapitaalgoederen hebben waar je u tegen zegt. Zo’n directeur moet daar verantwoordelijk mee omgaan. Het is heel gemakkelijk om te zeggen dat ze hun macht beschermen. Het is logisch dat ze dat doen. Want wat kopen we ervoor als mensen door veranderingen bij die grote instituties op straat komen te staan?” De gemeente moet die mensen weer toeleiden naar werk als ze op straat komen te staan. “Dus de vraag is hoe we verantwoord die transitie kunnen realiseren. Niet praten om te praten. We moeten de belangen van iedereen en de urgentie eerlijk op de transitietafel zien te krijgen, waarvoor in redelijkheid begrip kan zijn.”

Eindelijk!
Wat vindt u van deze transitiebeweging die nu tot stand begint te komen?
“Ik denk dan: eindelijk! Dan denk ik meteen aan die oudere dame die naar me toekwam. Het wordt zo diep beleefd. We hebben in het verleden met z’n allen koninkrijkjes gecreëerd, waarbij het doel op de achtergrond is geraakt en het alleen nog maar om die koninkrijkjes ging. Ik wil graag samen met mensen in een open landschap nieuwe initiatieven ontplooien waar zaadjes op een natuurlijke manier kunnen ontkiemen. Het is ingewikkeld maar dringend noodzakelijk. Het is razend ingewikkeld, maar dat maakt het zo leuk! Ik wil als burgemeester zelf het nieuwe transitievoorbeeld geven. Ik wil dat transitieleiderschap als voorzitter van de gemeenteraad en als burgervader in ambtenaarschap voorleven. Lochem wil niet een bepaald idee zijn, bijvoorbeeld een duurzame gemeente. Het gaat bij ons om de ambitie en de coöperatie van binnenuit. We zijn oprecht bezig met de transitie van onszelf als overheid. Misschien moeten we zelfs het hoogste orgaan, de gemeenteraad, binnen de gemeente versterken. Hoe krijgen we de gemeenteraad aan het transitiestuur? Hoe houdt de raad de vinger aan de pols? Wat is het maatchappelijke doel dat we nastreven? Dat zijn volgens mij de vragen van deze tijd. We stellen alles in het werk opdat de gemeenteraad gewogen en gedragen besluiten kunnen nemen. Als burgemeester wil ik de vertrouwenwekkende burgervader zijn die een schouder en een verbinder kan zijn voor mensen en organisaties.”

Wat zou u uw inwoners willen zeggen? “De samenleving verandert en de overheid moet daarin meegaan. Dat wil ik heel graag samen met de inwoners van Lochem doen. Als iemand zich in Lochem ergens zorgen over maakt of ideeën heeft, dan ga ik graag het gesprek aan”, besluit Sebastiaan van ‘t Erve zijn heldere uiteenzetting.

collage_maryspan22

AUTEUR MARY SPAN | ©LOGE21 | 140214
Evolutiegids en trendjournalist/publicist van LOGE21. Hou ervan je te inspireren en te activeren
voor zinvolle evolutie in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.

Wilt u samen evolueren?

Jan Rotmans: ‘Samen evolueren van onderop wint aan kracht’.

Groen leiderschap is in

Bestuursvoorzitter Willem Huiskamp van AOC Oost: ‘We hebben een drukke groene agenda’.

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Lift Your Life & Your World & Share it!

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?