JOAN VAN BAARLE | Joan’s Third Act of Life | persoonlijke evolutie

3rd Act of Life in De Evolutiegids

25 december 2021 | Joan van Baarle | Eenzaamheidsgids

Joan’s Third Act of Life:

Herschrijf je levensverhaal en stap uit de eenzaamheid!

‘Er staat een foto van mij op mijn netvlies gegrift, waarop ik – ik zal een jaar of vijf zijn geweest – achter op het schoolplein tegen een muur geleund sta te kijken naar de juf en de kinderen die in onze schooltuintjes bezig zijn. Als ik hieraan denk, overvalt mij een treurig gevoel van eenzaamheid. Ik kon dat toen nog niet in woorden vatten, het voelde als ‘er niet bij horen’, ik was in mezelf gekeerd. Ik deed braaf wat er van mij werd verlangd, maar ik had geen contact met de wereld om mij heen.’

Dit is de eerste alinea van mijn persoonlijk verhaal in mijn boek Hunkeren naar verbinding, een andere kijk op eenzaamheid.

Door toeval raakte ik in contact met prof. dr. Anja Machielse, hoogleraar Humanisme en Sociale Weerbaarheid en bijzonder hoogleraar Empowerment van Kwetsbare Ouderen. Zij is filosoof en sociaal wetenschapper. Haar onderzoeken gaan vaak over eenzaamheid, sociaal isolement, existentiële problemen en zingevingsvragen. Voor een gesprek met haar reisde ik naar Utrecht, naar de Universiteit voor Humanistiek. In een geanimeerd gesprek legde deze bevlogen vrouw mij uit dat zij naast de sociale eenzaamheid vaak existentiële en emotionele eenzaamheid tegenkwam. Deze mensen voelen zich eenzaam om een andere reden dan een gemis aan sociale contacten.

Existentiële eenzaamheid, het ondergeschoven kind.

Bij existentiële eenzaamheid gaat het om het gevoel nergens bij te horen, geen taak en doel (meer) te hebben. Ook kan de oorzaak een traumatische ervaring van afwijzing zijn, waarna je een soort schild om je heen bouwt om maar niet meer gekwetst te worden. Dat schild zorgt er tegelijkertijd ook voor geen verbinding meer te kunnen en willen maken met anderen uit angst om weer gekwetst te worden. Deze reactie is niet aan een bepaalde leeftijdscategorie gebonden.

Existentiële eenzaamheid gaat ook over zingeving, je nuttig willen voelen. Bij 65-plussers kan het gaan om het niet meer hebben van werk, geen opvoedingsrol meer hebben en een netwerk dat steeds kleiner wordt. En dan zitten we ook nog eens in de vierde lockdown, waarbij de kans op eenzaamheid kan toenemen.

Emotionele eenzaamheid is van alle leeftijden.

Bij emotionele eenzaamheid gaat het om een groot verlies. Het overlijden van een partner, een dierbare vriend(in) of een kind kan leiden tot het besef dat niemand begrijpt wat jij doormaakt. Je voelt je alleen staan in je verdriet. Het kan ook optreden als je te horen krijgt dat je een dodelijke ziekte hebt. Niemand kan begrijpen wat jij voelt, wat zo’n groot verdriet met je doet. En dat voelt eenzaam.

De pijn bij het overlijden van een partner kan verdwijnen, als men zich niet meer vastklampt aan het leven dat men met de overledene deelde. Dan kan er een emotionele band met een ander worden opgebouwd en kan zelfs de pijn van het emotionele gemis helemaal verdwijnen.

De pijn en het verdriet bij het overlijden van een kind verdwijnen nooit. Wel kun je er mee leren leven. Het delen en uiten van het verdriet en erover praten  helpt. Het maakt niet uit hoelang het is geleden. Niet alleen de omgeving moet het gesprek blijven aangaan, ook de betrokkene zelf heeft een rol in het erover blijven praten en delen van het verdriet en het intense gemis.

Sociale eenzaamheid is de rode draad in onze samenleving.

Sociale eenzaamheid kan ontstaan door het gemis aan vrienden, kennissen, collega’s of door het ontbreken van mensen met dezelfde belangstelling. Pas als je niet meer tevreden bent met je sociale relaties en de ontevredenheid de kop op steekt, komen de gevoelens van eenzaamheid. De ontevredenheid heeft er mee te maken dat je te weinig sociale relaties hebt of dat ze niet voldoen aan dat wat je zou willen.

Sommige mensen hebben er geen moeite mee om contacten te leggen of zich aan te sluiten bij een club, voor anderen is dat een onoverkomelijke opgave. Zij kunnen hierbij hulp gebruiken om net dat duwtje te krijgen om naar een bepaalde activiteit te gaan of zich aan te sluiten bij een club.

De drie soorten eenzaamheid, voor het eerst aan mij uitgelegd door Anja Machielse, maakte de foto die op mijn netvlies stond gegrift ineens duidelijk. Dit was existentiële eenzaamheid, het gevoel er niet bij te horen.

Leer de kunst van opstaan en verbinden.

Ook tijdens de vierde lockdown is het moeilijk de eenzaamheid buiten de deur te houden. Toch zijn er handvatten om een dreigende eenzaamheid te voorkomen of de al aanwezige eenzaamheid te doen verminderen.

Ga op zelfonderzoek uit om te achterhalen welke soort eenzaamheid bij jou speelt en als dat niet lukt, vraag hulp aan een therapeut. En ook al zal voorlopig een gesprek in de spreekkamer niet kunnen plaatsvinden, videobijeenkomsten via Zoom zijn wel mogelijk.

Om met Erik Scherder te spreken: ga iedere dag twintig minuten bewegen. Dit verhoogt het weerstandsvermogen, houdt het brein actief en geeft energie. Hiermee voorkom je dat je in een neerwaartse spiraal van depressieve gevoelens terechtkomt.

Er is zelfs een Wandel-app voor ontworpen ‘Ommetje’ geheten. Deze app kun je gewoon op je telefoon downloaden. Elke dag een wandeling van twintig minuten maken is belangrijk voor je fysieke en mentale gezondheid. Je krijgt meer productiviteit en energie na het lopen van een Ommetje. Ook helpt het je te onthaasten en verbetert het je creativiteit. 

Stel jezelf iedere dag een taak of doel of doe dat voor een week. Daarmee geef je structuur aan je leven. En praat over je eenzaamheid met een vriendin, een familielid of je partner. Je hoeft je niet schuldig te voelen of je te schamen voor je eenzaamheid, je hebt niets verkeerd gedaan. Iedereen voelt zich in zijn leven wel eens eenzaam, alleen jij een beetje meer.

Joan van Baarle in De Evolutiegids

AUTEUR JOAN VAN BAARLE | ©EVOLUTIEGIDS | 211225
Eenzaamheidsgids Joan van Baarle schrijft over eenzaamheid tijdens de derde levensfase en de impact
daarvan op het (samen)leven. Ze is auteur van ‘Hunkeren naar verbinding’ en ‘Gevangen in geluid’.
Golden Girls senior home sharing

Senior Home Sharing:
wonen met huisgenoten

Ooit  deelden The Golden Girls één huis. De tijd voor senioren om een ​​huis met huisgenoten te delen is aangebroken. Dit keer niet op TV maar in het echte leven.

janefonda

Jane Fonda wil nieuw beeld
van derde levensfase

Ouderom zou niet langer verbonden mogen zijn met een neergaande lijn maar met een weg omhoog. 

COPYRIGHT | PRIVACY |CREATED BY MARY SPAN | ARCHIEF

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?