JOAN VAN BAARLE | huisvestingscrisis | vitale evolutie

Huisvestingscrisis in De Evolutiegids

1 februari 2022 | Joan van Baarle | Eenzaamheidsgids

Meer senioren wonen alleen. Stop met hen de schuld te geven van de huisvestingscrisis!

Vraag experts op het gebied van huisvestingsbeleid waarom de woonkosten op of nabij het hoogste niveau ooit zijn en je krijgt één antwoord: er zijn niet genoeg huizen en appartementen te koop of te huur. Eengezinswoningen blijven bezet door (veelal alleenstaande) ouderen, die graag kleiner zouden willen wonen maar geen geschikt alternatief kunnen vinden. Als zij zouden verhuizen, komen hun woningen vrij voor jonge gezinnen.

Sinds de jaren 15 zijn er achthonderd verzorgingshuizen gesloten, waardoor ouderen niet konden doorstromen. Het wonen in een verouderde, kleine kamer in een verzorgingshuis spreekt niet iedereen aan. Wie weinig mankeert, komt niet meer in een verzorgingshuis terecht en de komende jaren schuift die grens alleen maar op. Daardoor is de vraag naar alternatieve woonvormen groter geworden.

Hier ligt een mooie kans voor de nieuwe minister van Volkshuisvesting
om de stagnatie op de woningmarkt te helpen doorbreken.

In 2030 wil het kabinet een miljoen woningen meer tellen dan nu en de jaarlijkse productie flink opvoeren tot honderdduizend woningen per jaar. Dat klinkt veel, maar dat is niet uitzonderlijk. De vraag is eerder: wat voor soort woningen? Om tegelijkertijd iets te kunnen doen aan de groeiende eenzaamheid onder ouderen, zal de nieuwe minister van Volkshuisvesting de oplossing voor de stagnatie op de woningmarkt ook moeten zoeken in speciale woongemeenschappen waarin buurtbewoners en ouderen naar elkaar omzien.

Speciale ouderenwoningen zijn een uitkomst voor de
gestagneerde woningmarkt, toch wil de bouw maar niet vlotten.

Het alternatief voor mantelzorg is de Knarrenhof, een woonvorm voor ‘jonge ouderen’ en ‘oude jongeren die zelfstandig in een hechte gemeenschap willen wonen zonder afhankelijk te zijn van familie, vrienden of externe zorg. Dáár maakt eenzaamheid minder kans en worden de bewoners gestimuleerd om actief te blijven en naar elkaar om te kijken. Deze vorm van wonen is een antwoord op het verschralen van het pensioen, de vergrijzing, de toename van het aantal eenpersoonshuishoudens en het risico op vereenzaming.

Stichting Knarrenhof Nederland heeft inmiddels vele knarrenhofjes in Nederland gerealiseerd. In Zwolle bestaat de Knarrenhof uit 48 woningen, 24 aan elke zijde van de straat, die zijn gebouwd rond een rechthoekige, grote gemeenschappelijke tuin. Er zijn kleine en grote woningen, 70% van de woningen zijn koopwoningen en 30% sociale huurwoningen. En er is één gemeenschappelijke ruimte, waar verschillende activiteiten (kunnen) plaatsvinden.

‘Noaberschap’, of ouderwets burgerfatsoen staat bovenaan,
al is niemand tot iets verplicht.

Nabuurschap, het omkijken naar je buren, zorgt voor zingeving. Het geeft de bewoners het gevoel nodig te zijn en dat heeft weer een positief effect op verminderde eenzaamheid. Door het omkijken en zorgen voor elkaar zal er minder beroep op de zorg en het zorgpersoneel worden gedaan met een positief effect op de zorgkosten.

Volgens berekeningen van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid  moet straks een op de vier personen in Nederland (nu is dat een op zeven) werkzaam zijn in de zorg om mensen met een zorgvraag te kunnen helpen. De vraag naar zorgpersoneel kan dus naar beneden, als mensen meer naar elkaar omzien.

Bij het realiseren van zo’n project als de Knarrenhof speelt de gemeente een cruciale rol. Ze moet de grond beschikbaar stellen tegen een redelijke prijs en op een plek liggen waar voorzieningen op loopafstand te bereiken zijn. Dit heeft alleen kans van slagen als de gemeente de meerwaarde ervan inziet. Zij dient bereid te zijn hier het benodigde geld en energie in te steken en het liefst ook nog bereid te zijn het project als prioriteit aan te merken.

Collectieve of aangepaste woonvormen die beschutting en
bescherming bieden zijn hard nodig in een ‘ieder-voor-zich-samenleving’.

Voor mensen van middelbare leeftijd die nog lang geen 65 zijn is het zinvol om  al na te denken over hoe je later wilt gaan wonen en zo plaats te maken voor de jongere generatie en te zorgen dat de behoefte aan zorg zo lang mogelijk kan worden uitgesteld.

Al jarenlang wordt er door de overheid in de ‘ieder-voor-zich-samenleving’ gestuurd op zelfredzaamheid. Maar je hoeft geen 65-plusser te zijn om het thuis niet te redden.

Politieke partijen van links tot rechts hebben de mond vol van goede ouderenzorg in de buurt. Maar eind 2017 heeft de Socalistische Partij (SP) een initiatiefvoorstel voor het realiseren van zorgbuurthuizen gelanceerd, een nieuwe vorm van wonen voor ouderen die het thuis niet meer redden maar wel in hun eigen buurt en in hun eigen omgeving willen blijven wonen. Al voordat in 2015 de verzorgingshuizen werden gesloten, vond de SP dat de zorg kleinschaliger moest. Het is belangrijk dat in een kleine setting sociale contacten, koffiedrinken of een potje biljarten tot de mogelijkheden blijven behoren, omdat bij mensen op hoge leeftijd de eenzaamheid snel op de loer ligt.

Dat mensen de laatste decennia steeds vaker het gevoel hebben gekregen er alleen voor te staan, heeft ook een politieke oorzaak. Sinds de jaren 90 is er gestuurd op zelfredzaamheid, een ieder-voor-zich-samenleving. Het gevolg daarvan is een toenemende eenzaamheid.

Het eerste zorgbuurthuis van Nederland huist in Schadewijk. 

Marie-Therèse-Janssen, SP-gemeenteraadslid en bestuurslid van de afdeling in Oss, pakte de uitwerking van het door de SP ingediende initiatiefvoorstel op. Na veel doorzettingsvermogen en geloof in het project, wordt in 2022 het eerste zorgbuurthuis geopend als een alternatief voor het sluiten van de verzorgingshuizen in 2015. In het zorgbuurthuis in Oss komen 15 appartementen voor twee personen. De partner mag meekomen als de wederhelft niet langer thuis kan wonen. Alleenstaanden zijn ook welkom. Zo’n nieuwe woonvorm zal ook effect hebben op het verzachten van de eenzaamheid onder ouderen. De stap om uit huis te gaan wordt kleiner en makkelijker. Een stap die nu niet wordt gezet vanwege lichamelijke beperkingen en eenzaamheid.

Mensen verpieteren achter de voordeur.

Een man die al 72 jaar in Oss woont, vindt het heel erg dat hij een huurhuis bezet houdt, terwijl er een wachtlijst voor huurwoningen is. Op de bovenverdieping komt hij niet meer en naar een verzorgingshuis wil hij niet. “Zet je me in een dorp als Geffen, dan ga ik meteen dood.”

Ouderen die in een zorgbuurthuis komen wonen, kunnen zelf koken, de was doen en moeten zelf aan de slag als zaken niet kloppen of als ze zelf iets willen veranderen. Ze blijven dus zelf verantwoordelijk voor hun leven en worden geacht zoveel mogelijk zelf te doen. Ze worden niet gepamperd of betutteld.

En ook bij het realiseren van een zorgbuurthuis speelt de gemeente een cruciale rol, niet alleen door het beschikbaar stellen van de grond of een leegstaand gebouw, maar ook moet de prijs onder de huursubsidieprijs van 740 euro per appartement liggen, zoals in Oss het geval was.

Met een beetje goede wil is veel mogelijk.

Joan van Baarle in De Evolutiegids

AUTEUR JOAN VAN BAARLE | ©EVOLUTIEGIDS | 220201
Eenzaamheidsgids Joan van Baarle schrijft over eenzaamheid tijdens de derde levensfase en de impact
daarvan op het (samen)leven. Ze is auteur van ‘Hunkeren naar verbinding’ en ‘Gevangen in geluid’.
Ouderenzorg in de Evolutiegids

High Care noaberschap voor kwetsbare oudere

De coronacrisis kreeg een zorglijke wending,  toen bleek dat in verpleeghuizen een stille humanitaire ramp voltrok. Hanzegids Harry Webers beziet de situatie en geeft raad.

3rd Act of Life in De Evolutiegids

Joan’s Third Act of Life: stap uit de eenzaamheid

De derde levensfase kan met eenzaamheid gepaard gaan. Eenzaamheidsgids Joan van Baarle verklaart het fenomeen en geeft tips.

COPYRIGHT | PRIVACY |CREATED BY MARY SPAN | ARCHIEF

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?