JOAN VAN BAARLE | Digitalisering ouderenzorg | sociale evolutie

9 augustus 2022 | Joan van Baarle | Eenzaamheidsgids

Het kan niet Helderder!

sociale evolutie bij De EvolutiegidsAls het aan minister Conny Helder van Langdurige Zorg en Sport ligt, is de oplossing voor het personeelstekort en ontlasting van wijkverpleegkundigen verdere digitalisering van de ouderenzorg en zelfmanagement. Daar valt wel het een en ander op af te dingen.

In 2015 werden de verzorgingshuizen afgeschaft en kregen de gemeenten door het Rijk de zorgtaken voor jeugd en ouderen toebedeeld vanuit de aanname dat de zorg zo goedkoper zou zijn. Gemeenten stonden immers dichter bij hun inwoners, zo was het idee. Daardoor zouden gemeenten beter kunnen nagaan wat mensen echt nodig hadden; burensteun, een traplift of extra huishoudelijke hulp. De achterliggende gedachte was dat mensen langer thuis willen blijven wonen in plaats van in een zorginstelling. Echter, de daarvoor broodnodige ondersteuning, zoals huishoudelijke hulp en dagbesteding, werd ook wegbezuinigd. Dat waren nou net dé voorwaarden om langer zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen!

Het betrof louter een bezuinigingsmaatregel, die nu – zeven jaar later – duurder uitpakt dan voorzien. De aannames vooraf  bleken uiteindelijk veel te optimistisch. Bovendien werd de psychische impact van deze maatregel op ouderen niet in de overwegingen meegenomen. Zij moesten het thuis zien te redden, waardoor de eenzaamheid onder hen toenam.

Doordat uit onderzoek was gebleken dat ouderen langer zelfstandig wilden wonen, werd dit door de overheid/gemeenten als reden aangevoerd om dit te propageren. Zo kwam de nadruk te liggen op informele steun en zelfredzaamheid. Door die nadruk op zelfredzaamheid zijn de verplichtingen die we jegens elkaar hebben veranderd. Solidariteit en onderlinge zorg worden niet meer op de juiste waarde geschat en het gevolg is dat mensen steeds meer het gevoel hebben er alleen voor te staan. Want niet iedereen is zelfredzaam of heeft een netwerk om op terug te vallen.

Je praat al gauw over 80-plussers!

Mensen hebben de neiging om mensen in categorieën in te delen. In feite categoriseren we mensen sinds het begin van de beschaving in jeugd, volwassenen en ouderen. Doordat we steeds ouder worden en vitaler blijven, kunnen we tegenwoordig spreken van de jonge ouderen tussen de 65 en 80 jaar en boven de 80 jaar van de ouderen in de vierde levensfase. De grens van 80 moet echter niet strikt worden genomen. De vierde levensfase vangt aan als zorg dominant wordt en dat verschilt per individu (Zie: De Raad voor Volksgezondheid & Samenleving in het advies ‘De derde levensfase, het geschenk van de eeuw, januari 2020).

Juist bij kwetsbare 80-plussers ontbreken de digitale vaardigheden geheel of zijn ze gering. Gesprekken zijn al lastig en zeker via een beeldscherm. Beeldschermbellen kan soms ook gevoelens van gemis oproepen. De kans op eenzaamheid wordt bij digitalisering alleen maar groter. Een hulpbehoevende 80-plusser aan het beeldbellen krijgen is lastig, vooral als het tablet onder een kussen op de bank ligt, als er door stress is vergeten hoe een en ander ook alweer werkt en tenslotte als het beeldbellen allemaal veel te ingewikkeld is. Dan heb je pas echt de poppen aan het dansen!

Door de coronacrisis is het gebruik van digitale
(communicatie-)middelen
in een stroomversnelling geraakt,
maar we zijn wel de psychosociale problemen vergeten.

En terwijl er niets wordt opgelost zullen de kosten stijgen door de toenemende eenzaamheid onder deze ouderen, die gepaard gaat met allerlei (medische) klachten en (chronische) ziektes. Daarnaast zijn er enorme kosten verbonden aan het digitaliseren van kwetsbare ouderen (als dat al lukt), oftewel de kosten die gemaakt moeten worden voor de overgang naar digitale zorg.

Waarom niet de focus gericht op veel meer sociaal werk, zoals Movisie-voorzitter Janny Bakker en Lex Staal, directeur van Sociaal Werk Nederland bepleiten in een artikel in Trouw. Ook zij vinden, dat een beetje meer beeldbellen niet helpt.

Niet iedere oudere heeft familie of een netwerk om op terug te vallen. Hiervoor is de ondersteunende motor van het sociaal werk onmisbaar, zeker in wijken waar het niet vanzelfsprekend is een beetje op elkaar te letten. En, wat ik zelf heel belangrijk vind, door sociaal werk is er af en toe contact met een mens in plaats van met een beeldscherm. Bovendien is niet alle zorg aan hulpbehoevende ouderen van medische aard. Juist het menselijke, sociale contact doet wonderen in het verdwijnen van veel klachten.

Sociaal contact bepaalt de levenskwaliteit van ouderen.

In ons land zijn welzijn en zorg gescheiden werelden. Bakker en Staal pleiten daarom voor meer sociaal werk, bijvoorbeeld in de vorm van Welzijn op recept,  een sociaal werk-aanpak die de zorg kan ontlasten. Volgens huisartsen heeft meer dan 60 procent van hun patiënten niet een medisch probleem maar een psychosociaal probleem. Het gaat dan om eenzaamheid, slapeloosheid of angst voor bestaansonzekerheid. Voor mensen met dit soort problemen kan de huisarts een welzijnsrecept uitschrijven. Met dit recept op zak gaat de patiënt naar de plaatselijke welzijnscoach om bijvoorbeeld mee te doen aan activiteiten, sport, bewegen of vrijwilligerswerk.

Goed kijken naar wat iemand nodig heeft en de juiste verbindingen leggen kan alleen als dit door professionals wordt gedaan. Zij hebben de expertise om samen met een kwetsbare oudere te kijken wat er nodig is.

Ik ben ervan overtuigd dat een goed gesprek
meer helend werkt dan een training in het omgaan met een tablet!

Langer zelfstandig wonen, zelfredzaamheid, de participatiesamenleving, het zijn allemaal verhullende woorden voor het feit dat zaken als zorgzaam nabuurschap en de behulpzame samenleving zijn verdwenen. In plaats van in te zetten op de digitalisering van de (ouderen) zorg, zou minister Helder van Langdurige Zorg en Sport er beter aan doen om zich te focussen op het versterken van de veerkracht van ouderen door sociaal werk. Samen met professionals, vrijwilligers en het eigen netwerk stimuleer en help je ouderen om hun draai weer te vinden. Zo voorkom je dat beginnende problemen leiden tot een neerwaartse spiraal. Resultaat gegarandeerd.

Joan van Baarle in De Evolutiegids

AUTEUR JOAN VAN BAARLE | ©EVOLUTIEGIDS | 220809
Eenzaamheidsgids Joan van Baarle schrijft over eenzaamheid tijdens de derde levensfase en de impact
daarvan op het (samen)leven. Ze is auteur van ‘Hunkeren naar verbinding’ en ‘Gevangen in geluid’.
3rd Act of Life in De Evolutiegids

Joan’s Third Act of Life:
stap uit de eenzaamheid

De derde levensfase kan met eenzaamheid gepaard gaan. Eenzaamheidsgids Joan van Baarle verklaart het fenomeen en geeft tips.

welzijnsmonitor | Evolutiegids

Huidige economie
drukt evolutie

Herstel economie drukt welzijn zegt ABN AMRO in zijn welzijnsmonitor van 2022. Wat te doen?

COPYRIGHT | PRIVACY |CREATED BY MARY SPAN | ARCHIEF

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?