HARRY WEBERS | Rijnlands denken en doen in de Hanze | column

De wijzen komen uit het Oosten…Rijnland

Al eerder hebben wij aandacht besteed aan auteur en kwartiermaker van de Smart Hanze Harry Webers. Webers heeft zichzelf tien jaar gegeven om de economie in Oost-Nederland nieuw leven in te blazen op basis van het gedachtegoed van de oude Hanze. Oost-Nederland heeft immers de potentie om weer een roemrijke regio te worden. Wij laten Harry Webers zelf aan het woord over de Smart Hanze en de Rijnlandse kracht, waarin de passie van vakmensen als de bron van het werkproces wordt gezien en niet de aandeelhouderswaarde.

‘Het economisch hart van Noordwest-Europa ligt in de late Middeleeuwen rondom de Noordzee en de Oostzee, waarbij transport over water nationaal en internationaal gezien altijd een belangrijke rol heeft vervuld bij het vervoer van mensen, dieren en goederen. Zutphen, Deventer, Tiel, Kampen, Zwolle en nog meer steden in het oosten van het land waren belangrijke en welvarende centra voor de nationale en internationale handel. Dat is te danken aan het Hanzeverbond tussen kooplieden en steden: de Hanze (of: Hansa). 

Hanzenetwerk
De Hanze (1356 – 1669) was een verbond dat vanaf de veertiende eeuw probeerde de veiligheid en rechten van kooplieden en steden te waarborgen. Handel en transport waren een grote bron van inkomsten. Het Hanzenetwerk, waar de IJsselsteden zich bij aansluiten, reikt later van het huidige Finland en Rusland (Novgorod) tot aan de mondingen van de Maas, Rijn en Theems, met het Duitse Lübeck aan de Oostzee als centrum. Er werd druk gehandeld in producten als zure en zoute haring en bont uit Scandinavië, zout uit Noord-Duitsland, laken uit Vlaanderen, leer uit Spanje en zijde en specerijen uit het Oosten.

Hanzewaarden
De typische Hanzewaarden waren: ondernemerschap, verbondenheid en samenwerking, durf en lef, burgerzin en gemeenschapszin. De internationale handel tussen de tweehonderd Hanzesteden bracht niet alleen economische voorspoed maar vooral ook een vitale maatschappij en dus goed onderwijs, gezondheids- en ouderenzorg, kunst en cultuur, rechtspraak en spiritualiteit (Moderne Devotie). 

Menselijk Rijnlands Model
Een belangrijke Hanzewaarde is de bereidheid tot consensus en samenwerking tussen overheid, werkgevers en werknemers. Dit vormt de basis van wat begin jaren ‘90 het Rijnlandse Model is gaan heten. Mensen op de werkvloer aan het roer, staf en management in een ondersteunende rol: dat is min of meer de basis van het Rijnlandse organiseren. Het is stakeholders value in plaats van aandeelhouderswaarde. Het accent ligt op collectieve ambities, vakmanschap, middellange en langetermijndenken en langdurige relaties met stakeholders op basis van vertrouwen. Samenvattend kan worden gesteld dat het Rijnlandse Model zich richt op de drie P´s van ProfitPeople én Planet. De Duitse SPD noemt het Rijnlandse Model daarom treffend het kapitalisme met een menselijk gezicht

Volgens het Rijnlandse Model zorgt een overheid omwille van een goed functionerende samenleving voor een uitgebreid stelsel van uitkeringen, publiek onderwijs en een publieke gezondheidszorg. Ook de Nederlandse verzorgingsstaat is een variant van dit model, net als het poldermodel en instellingen zoals OR, SER en bedrijfsschappen, The Dutch Approach, Triple Helix samenwerking (3 O’s: overheid, onderwijs, ondernemers) en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO). Volgens mij functioneert een economie het beste in een klimaat van samenwerking, goed onderwijs, sociale zekerheid en stabiliteit.

Brexit
Het meer feminiene Rijnlandse Model en het Scandinavische Model staan lijnrecht tegenover het meer masculiene Angelsaksiche of Anglo-Amerikaanse Model. Waar de VOC in West-Nederland meer Angelsaksisch gericht was, was de Hanze Rijnlands. In het masculiene model staan liberale waarden centraal zoals eigen initiatief, individueel succes (The American Dream en The winner takes it all), zelfredzaamheid, marktdenken en marktwerking, korte termijn (winst)denken, aandeelhouderswaarde (shareholders value) en concurrentie. De overheid is compact en concentreert zich op kerntaken zoals defensie. Veel overheidszaken zijn geprivatiseerd en de sociale zekerheid en zorg zijn minder goed ontwikkeld. Een historisch Angelsaksisch voorbeeld is de eerste Brexit in 1597, toen Koningin Elisabeth I de Hanze heeft verbannen uit Londen ter stimulering van de economie van haar eigen land. Een sprekend recent voorbeeld is het besluit van president Trump om geen uitvoering te geven aan het collectief bevochten Klimaatakkoord van Paris: ons klimaat en ons milieu zijn duidelijk minder goed af in het Angelsaksische Model.

Europe First
De maatschappelijke en sociale tradities en waarden van Noordwest-Europa zijn grotendeels te danken aan de sociaal maatschappelijke en economische ontwikkelingen onder grote leiders zoals Julius Caesar, Karel de Grote, Karel V en Napoleon. Onder het motto Past is the future zal de huidige Brexit ongetwijfeld gaan leiden tot een revival van het Rijnlandse Model en shared values en daarmee tot een sterker en stabieler Europa: zo wordt het vanzelf Europe First!

Dit alles zou Friedrich Wilhelm Raiffeissen als muziek in de oren hebben geklonken. Hij was tweehonderd jaar geleden burgemeester, maar werd vooral bekend vanwege zijn vernieuwende ideeën over coöperatieve zelfhulp en de Boerenleenbank ofwel People, Planet, Profit: Rijnlands denken en doen avant la lettre.’

AUTEUR HARRY WEBERS | ©EVOLUTIEGIDS | 180527
Harry Webers is Hanzegids en kwartiermaker
voor smart WEvolutie in Oost-Nederland

Jan Terlouw wil dat we wakker worden

Jan Terlouw : ‘Politici hebben twee taken: ze moeten het land regeren, maar ze moeten ook proberen de samenleving te begrijpen. Het is hard nodig het kapitalisme te beteugelen, de macht van het kapitaal in de politiek te verminderen.’ (Bron: VN – 24-05-18)

Jan Terlouw’s pleidooi voor betrokkenheid

Interview met Harry Webers over de Smart Hanze

josdeblok

Buurtzorg hanteert Rijnlands Model

Een thuiszorgorganisatie die met kleine teams, bestaande uit (wijk)verpleegkundigen en wijkziekenverzorgenden, zorg levert aan huis.

sedlacek

Economie van goed en kwaad

Dr. Tomas Sedlácek is een van de spannendste denkers, macro-economisch strateeg, hoogleraar en auteur van het boek De economie van goed en kwaad. Hij daagt hij je uit tot een volstrekt nieuwe kijk op de wereld.

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Lift Your Life & Your World & Share it!

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?