HARRY WEBERS | nieuw vakmanschap | zakelijke evolutie

22 februari 2021 | Harry Webers | Hanzegids
Hoogste tijd voor het Nieuwe Vakmanschap

Aan het begin van de late middeleeuwen richtten (Hanze)kooplieden vanuit oude Germaanse gewoonten algemene broederschappen op om hun positie en beroepsbelangen te beschermen. Uit deze broederschappen ontstonden de vroege koopliedengilden of ‘Hanzen’. De Hanzen van de handelaren en handelssteden pakten uitermate gunstig uit voor de economie en welvaart in onze regio.

De Hanzen van de Middeleeuwen evolueerden naar algemene en later naar gespecialiseerde ambachtsgilden, die tot het einde van de 18e eeuw hebben bestaan. Het waren verenigingen van ambachtslieden, die onlosmakelijk verbonden waren met hun beroepsopleiding en vakmanschap. Leerlingen werden in tien jaar tijd opgeleid tot gezel en – na de gilde- of meesterproef – tot meester. Gilden waren ook belangenorganisaties voor de uitwisseling van kennis en ervaring, kwaliteitsbewaking (keurmerk), marktregulering en rechtspraak (oplossen handelsconflicten). Gilden hadden tevens sociaal-maatschappelijke en publieke taken zoals de opvang van nabestaanden, zieken en wezen. Na de Franse Revolutie raakten de traditionele gilden geleidelijk op de achtergrond.

Meesterschap
Het vakmanschap uit de gildetijd wordt vaak geroemd evenals het hedendaagse vakmanschap. De slogan ‘Vakmanschap is meesterschap’ van de ruim vier eeuwen oude bierbrouwer Grolsch spreekt niet voor niets nog steeds tot ieders verbeelding. Maar vakmanschap wordt soms ook geassocieerd met het handwerk van amateur-creatievelingen, en ouderwetse tradities en folklore zoals de bekende demonstraties van oude ambachten op een braderie.

Als het over vakmanschap gaat, dan ligt de vergelijking met Duitsland, Frankrijk of Japan tamelijk voor de hand. Het is bekend dat een Meister in Duitsland in hoog aanzien staat. Dit houdt nauw verband met het Duitse beroepsonderwijs, dat gericht is op specialistisch vakmanschap en grotendeels duaal wordt onderwezen bij bedrijven, die de onderwijskosten voor 80% dragen. Frankrijk daarentegen zet meer in op het brede vakmanschap.

Takumi
Japan heeft een eeuwenoude traditie op het gebied van vakmanschap. Er bestaat zelfs een eregilde van hoogaangeschreven Takumi-ambachtslieden, die bekend staan om hun bezieling, toewijding en superieure productkwaliteit. De Lexus-documentaire Takumi, a 60.000 hour story on the survival of human craft uit 2019 laat zien dat het 60.000 uur (30 jaar!) opleiding en oefening vergt om een echte Takumi te worden.

Pragmatisch
Nederland kiest voor het specialistische noch het brede vakmanschap, maar staat bekend om z’n pragmatische benadering, waarbij er allerlei soorten van vakmanschap naast elkaar bestaan. Ons beroepsonderwijs wordt gefinancierd door het Ministerie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op basis van lump sum principes en rendementseisen. Als het om innovatie gaat dan nemen hier vooral de ROC’s het voortouw en in mindere mate de bedrijven zoals in Duitsland.

Revival
Tegenwoordig (b)lijkt er sprake te zijn van een revival van de creatieve ambachtscultuur en het traditionele vakmanschap. Dit heeft niet alleen te maken met het snel groeiende tekort aan gekwalificeerde vaklieden zoals schilders, metselaars en timmerlieden, maar ook met de herwaardering van het ambachtelijke werk en product. In 2012 is de Crafts Council Nederland (CCNL) opgericht om de creatieve ambachts- en maakcultuur en ambachtelijke kennis, technieken en vaardigheden te ondersteunen en te bevorderen. CCNL benadrukt het belang van creativiteit, schoonheid, kwaliteit, learning bij making, innovatie alsmede de menselijke touch.

Dutch Design & Craft
Dutch Design & Craft staan wereldwijd hoog aangeschreven. Een mooi voorbeeld van Dutch Design & Craft zijn de mode-ontwerpen van kunstenaar Iris van Herpen (1984), die traditioneel (mode)vakmanschap combineert met technische innovaties. Zij is al tien jaar lid van de prestigieuze Chambre Syndical de la Haute Couture, en won veel (inter)nationale prijzen waaronder de Witteveen+Bos-prijs voor Kunst+Techniek in 2016. 

In april 2012 publiceerde een internationaal team van culturele economen onder leiding van Arjo Klamer (hoogleraar Culturele Economie) het onderzoek ‘Creatief vakmanschap in internationaal perspectief’. Uit dit onderzoek bleek dat Nederland een vitale en dynamische ambachtscultuur miste, en dat Nederlanders minder bereid zijn om voor kwaliteit te betalen. Maar ook dat vakmanschap een relevante cultureel economische activiteit is, die bijdraagt aan een toekomstbestendige economie, sociale innovatie en onze samenleving. Niets voor niets heeft de Nederlandse overheid de creatieve sector in 2011 tot een van de tien topsectoren benoemd.

Rijnlandse broederschap
De automatisering en robotisering van productieprocessen en digitalisering dwingen bedrijven om na te denken over hun bestaande business model en de opleiding van (voldoende) vaklieden. En de huidige coronapandemie versnelt de innovatie en transitie van bedrijven. Werkenden en vaklieden worden gedwongen tot om- en bijscholing om aantrekkelijk te blijven voor de zeer dynamische arbeidsmarkt. De éducation permanente heet inmiddels Leven Lang Leren (of Leven Lang Ontwikkelen), hetgeen langer opleiding en oefening vraagt dan die van een JapanseTakumi. En dan hebben we het nog niet eens over 21-eeuwse (digitale) vaardigheden.

De elementen van het Rijnlandse broederschap en de pragmatische benadering van Nederland bieden meer dan voldoende basis om op een unieke wijze vorm en inhoud te geven aan Het Nieuwe Vakmanschap. Niet alleen door tijd, energie en geld te steken in de ontwikkeling van kennis en vaardigheiden binnen een (beroeps)opleiding (Ausbildung), maar ook door de bredere vorming en ontwikkeling tot beschaafd mens (Bildung). Zodat Dutch Design, Arts, Craft & Culture en Made in Holland nóg prominenter op de kaart kan worden gezet.

Join the evolution of the Hanse with Harry Webers
AUTEUR HARRY WEBERS | ©EVOLUTIEGIDS | 210222
Harry Webers is Hanzegids en kwartiermaker
van de Hanze in Oost-Nederland
Rijnlands samenspel in De Evolutiegids

Nieuw Rijnlands samenspel als inspiratiebron

VNO/NCW en MKB hebben hun nieuwe Rijnlandse visie gepresenteerd. Hanzegids Webers geeft een inspirerende schot in de goede richting.

Global Risks Report 2021 in De Evolutiegids

Globale visie van World Economic Forum

Het World Economic Forum voorspelt toenemende binnenlandse en internationale verdeeldheid. Is een reset mogelijk?

COPYRIGHT | PRIVACY |CREATED BY MARY SPAN | ARCHIEF

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?