HAN BEKKERS | Kameroen | column

Han Bekkers in Kameroen

Kameroen, dilemma tussen zelfzuchtigheid en broederschap

gids voor spirituele evolutieBestuursgids Han Bekkers houdt van mensen en vooral van hoe mensen leven. Een avonturier die open staat voor andere culturen. Dit keer is hij op zoek gegaan naar de ziel van Kameroen. Hij vond er niet alleen voedsel voor zijn eigen ziel, maar ook voor zijn roman Reis naar de Bron.

‘Vorig jaar heb ik verslag gedaan van mijn bezoek aan Buenos Aires, waar ik op zoek ben gegaan naar de ziel van de stad. Niet alleen een mens heeft een ziel, ook landen en steden hebben een ziel. En ik ben gefascineerd door het wezenlijke van alles. Inmiddels heb ik een bezoek gebracht aan Kameroen, eveneens om de ziel van dit mooie land te vinden als achtergrondmateriaal voor mijn  nieuwe roman Reis naar de Bron. In mijn boek De druppel en de oceaan heb ik getracht de onbenoembare ziel een plek te geven tussen het bewustzijn en de persoonlijkheid.

‘Zelfzuchtig en afstandelijk’ zijn de woorden die al snel bij me opkwamen na mijn eerste dag in de hoofdstad van Kameroen, hoewel ik meer broederschap en expressie had verwacht. Deze tegenstelling heeft mijn onderzoek in Kameroen gekleurd.

Han Bekers in Kameroen

Kameroen wordt ook wel Klein Afrika genoemd, omdat in dit land alle denkbare landschappen van Afrika te vinden zijn: de woestijn grenzend aan de Sahara, het tropische regenwoud in het zuiden, de savanne en de bergen in het westen. De politieke situatie in Kameroen is nog steeds instabiel, vooral in het Engelstalige gebied waar de instabiliteit vanuit Nigeria en Tsjaad geïmporteerd wordt en waar ook echt gevochten wordt. Het gevolg van de onrust is dat de economie als ‘t ware zijn adem inhoudt. Toch is Kameroen een redelijk stabiel Afrikaans land, zonder al die grote en vaak bloederige twisten tussen de vele honderden stammen (of oorspronkelijk koninkrijken), elk met hun eigen cultuur, dialect en bouwwijzen.

De overheid speelt een geringe rol. Natuurlijk verzorgt zij op bescheiden schaal onderwijs, gezondheidszorg en politiek gestuurde infrastructuurprojecten, maar in feite staan overheid en bevolking ver van elkaar af. Nu is deze kloof, de kloof tussen de systeemwereld van de overheid en de leefwereld van de bevolking, overal aanwezig. De rol van overheid is echter erg bescheiden en bij velen bestaat de indruk dat de overheid er vooral voor zichzelf is. Zo is er een redelijk goed leger, dat, naar het oordeel van de mensen, vooral de overheid zelf beschermt.

Zoals in veel steden in ontwikkelingslanden is eigen ondernemerschap de enige manier om in je onderhoud te kunnen voorzien, zeker in de zelfzuchtige stedelijke cultuur van Kameroen. Het ontbreken van bedelaars in het straatbeeld is een logisch uitvloeisel hiervan, omdat niemand zich om bedelaars zal bekommeren en iedereen dus veroordeeld is eigen ondernemer te zijn.

Waar je in India als een vorst wordt onthaald en iedereen met je op de foto wilt, zo ben je in Kameroen gelijke onder de gelijken en willen mensen juist niet op de foto. Een schijnbaar egalitaire samenleving, waar niemand opkijkt of ander gedrag vertoont als je als witte Europeaan aanwezig bent. Je bent als Europeaan hoogstens een bron om geld aan te verdienen. Ook in de verhouding tussen mannen en vrouwen is er sprake van een soort ontkennende gelijkwaardigheid. Ieder is in zijn of haar eigen wereld. Dat is vooral duidelijk wanneer mannen en vrouwen dicht opeengepakt in een deeltaxi zitten. Mensen hebben een bepaalde afstand tot elkaar en de onderlinge communicatie is heel terloops en zakelijk.

Han Bekkers in Kameroen

Sinds mensenheugenis leven in de bossen van Kameroen pygmeeën, een autochtoon volk die in het zuiden en westen van het land leven. In de afgelopen decennia echter zijn hun leefgebieden vernietigd door houtkap, oorlog en oprukkende boerengemeenschappen. Met de auto zijn veel dorpen onbereikbaar, dus ben ik met een kano over de beboste rivier naar een dorp gebracht. Zoals veel inwoners van Kameroen leven velen van hen nog in de oorspronkelijke dorpen in het oerwoud, al zijn velen verdreven vanwege de georganiseerde bescherming van de gorilla’s, die echter juist in een perfecte co-existentie met de pygmeeën leefden. Ze leven van voedsel dat de jungle hen biedt: vruchten, wortelen en dieren die ze vangen. Ze doen beperkt aan landbouw en verbouwen voornamelijk cassave. Hoewel het dorp langs de majesteitelijk stromende rivier een museale indruk maakt, is hun leven en huisvesting nog zeer oorspronkelijk. Ze leven in hutten van gevlochten stro zonder enige voorzieningen. Tijdens een wandeling door het oerwoud dragen de dorpsbewoners altijd een speer (van betonstaal) en een kapmes met zich mee. Er leven namelijk veel wilde dieren waarvoor ze zich moeten beschermen of die ze dan spontaan kunnen vangen. In de dorpen aan de kust leven de mensen van het oerwoud en de zee. Ze eten dieren, vissen en vruchten. In zelfgebouwde kano’s, uitgehakt uit een teakhouten boom, varen ze elke dag de zee op. Een fundamenteel probleem voor de pygmeeënvolken is het gebrek aan erkenning van landrechten. Dit gaat in vele Afrikaanse staten gepaard met de ontkenning van hun inheemse status. Vanwege de strijd om het bestaan en de verlokkingen van de stad trekken veel jager-verzamelaars naar de steden.

Altijd als ik aan Afrika dacht, dan stond mij broederschap voor ogen. Het is zeker een passende term voor het leven in de dorpen waar mensen van elkaar afhankelijk zijn en waar ze elkaar in alles bijstaan. Maar in de steden geldt een andere cultuur. Iedereen in de stad is bezig met het zoeken naar mogelijkheden om geld te verdienen. De zelfzuchtigheid die daaruit voortvloeit is echter niet agressief, zoals je die in veel landen in Azië en het Midden-Oosten tegenkomt. Nee, de sfeer is levendig en ontspannen, maar de stedelingen zijn wel primair gericht op zichzelf en niet op de ander. De zakelijke afstand is mogelijkerwijs ontstaan door de onbewuste herinnering aan de onbetrouwbare blanken van vroeger: de slavenhandelaars die gezorgd hebben voor een collectief trauma. Nu is die handel ingeruild voor de zoektocht naar zeldzame grondstoffen. Het trauma wordt daardoor nog eens extra versterkt. Dit trauma zal eerst bewust gemaakt moeten worden wil het kunnen helen. Afrika zal eerst op eigen benen moeten komen te staan voordat de samenwerking met de westerse wereld kan worden omarmd.

De ziel van Kameroen wil ik aldus omschrijven als een zich verscherpende tegenstelling tussen kameraadschap en zelfzuchtigheid. Die zelfzuchtigheid zal onvermijdelijk geëxporteerd worden naar de dorpen door stedelingen die tijdelijk of blijvend met hun verdiende geld terugkeren naar hun geboortegrond. De Kameroense samenleving zal daardoor onvermijdelijk in een pijnlijke fase van ontwikkeling komen, waarbij de romantiek van het oorspronkelijke dorpsleven snel het onderspit zal delven en Kameroen moeilijke fasen zal doormaken op weg naar een kapitalistische samenleving. Kameroen, je bent desondanks een land om naar terug te verlangen!’

Maternité

Moeder Afrika, ik rook
je bedwelmende lijfgeur
aanwaaiend vanuit de woestijn.
Misschien heb ik me nooit
zo verbonden, zo veilig gevoeld.
Warme moeder met je parellach,
kleurig kralenweefsel,
danspas, zwier.
Mocht ik je minnaar zijn
of lag ik op je schoot
met een glimlach
graaiend naar je borsten
in een zwoel en zwart verleden.
Bron: Hans Warren, Verzamelde Gedichten. (Amsterdam: Bert Bakker, 2002)
Bestuursgids Han Bekkers
AUTEUR HAN BEKKERS | ©EVOLUTIEGIDS | 190110
Han Bekkers is bestuursgids voor leven & werk en
is auteur van het handboek ‘De Druppel en de Oceaan’ en de roman ‘Reis naar de Bron’.

Deel de kennis van De Evolutiegids

Sleutel tot Afrikaanse ontwikkeling

12-01-19: Zelden wordt Afrikanen zelf gevraagd waar behoefte aan is. ‘Er is nog steeds veel paternalisme van buitenlandse bedrijven die koloniaal werken en grondstoffen weghalen’, zegt Akinwumi Adesina, president van de Afrikaanse Ontwikkelingsbank. Westerse bedrijven zouden moeten leren van de Afrikaanse gemeenschapsfilosofie ubuntu. Buitenlandse investeringen zouden inclusief moeten zijn, zodat de bevolking meer deelt in welvaartsgroei. Toegang tot financiering is de sleutel tot ontwikkeling in Afrika, maar de gemiddelde Afrikaan staat met een goed ondernemingsplan voor een dichte deur. Afrika zou zich beter ontwikkelen als andere landen zouden ophouden zich met het continent te bemoeien. Bron: Volkskrant.
Evenwichtig leiderschap

Leiderschapstrends

Om leiderschap toekomstbestendig te maken, is een meer innovatieve leiderschapsstijl nodig.

Paul Kingsnorth, voormalig milieuactivist, ziet een spirituele leegte

We kampen met een spirituele crisis

Volgens voormalig milieuactivist Paul Kingsnorth is het milieubewustzijn te mensgericht.

COPYRIGHT | PRIVACY |CREATED BY MARY SPAN | ARCHIEF

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?