HAN BEKKERS | duurzame transitie deel 2 | duurzame evolutie

Bewustzijn | Evolutiegids

7 januari 2022 | Han Bekkers | Bestuursgids

Duurzame transitie van de samenleving | deel 2
Investeer nú in bewustzijn voor de uitdagingen van morgen

In het eerste artikel in deze serie heb ik geconcludeerd dat we vanuit de problematiek in onze samenleving en de noodzaak om te veranderen naar het maatschappelijk systeem moeten kijken. Mijn eerste conclusie was dat het herwinnen van onze moraliteit de hoogste prioriteit verdient en dat we elkaar moeten vinden in netwerken om elkaar daarin te ondersteunen. Nu, in deel 2, kijken we niet alleen wat we kunnen doen op individueel niveau, maar maken we ook de uitstap naar, mondiaal en lokaal niveau.

Ondanks alle mooie woorden en een groeiende aandacht voor de ontwikkeling van ons bewustzijn is onze belangrijkste oriëntatie nog steeds de materiële wereld. Dit heeft veel gevolgen, zoals onnodige verrijking, terugkerende verarming, opwarming van de aarde en uitputting van hulpbronnen.


Waarom blijven we toch, vaak ten koste van anderen,
zo onnodig steken in onze primitieve jacht naar
macht, rijkdom en status
terwijl onderwijl onze ziel lijdt?

Het is wellicht een onplezierige boodschap, maar het antwoord is: omdat wij ons laten leiden door een materieel gerichte buitenwereld die ons ego voedt en omdat we de dood van het ego vereenzelvigen met onze eigen dood. We lijden omdat we bang zijn voor een mogelijke dood, voor verlies van onze identiteit en voor een eindig bestaan. Als we beseffen dat onze identiteit nooit geworteld kan zijn in uiterlijke of materiële zaken maar alleen haar grondslag vindt in onze persoonlijkheid, is er een belangrijke stap gezet naar verruiming van ons bewustzijn. De strijd van ons ego wordt gevoed óf door onze angst of door onze behoefte naar zekerheid en stabiliteit.


Want angst doet pijn.

Angst is geen goede raadgever. Als we bereid zijn onze eigen pijn te voelen en die te dragen, dan kunnen we evolueren naar meer bewustzijn. Als we de pijn niet willen voelen, verliezen we ons in een van onze drie primaire afweermechanismen: bevriezen, vluchten of vechten, en deze drie reacties komen afwisselend in ons leven voor. We bevriezen in onze doelloze apathie en lege onverschilligheid, als we onze ogen sluiten voor de noden en het lijden van anderen. We vluchten door ons te verschuilen achter veilig gedachte grenzen, onze roep om meer politie en repressie van andersdenkenden. We vluchten ook als we onze pijn verdoven in leeg vertier, drugs, televisie of overmatig eten, drinken en werken of als we niet meer aan waarheidsvinding doen. Als we niet bereid zijn onze pijn zelf te dragen, geen verantwoordelijkheid meer willen nemen, vluchten geen optie is en bevriezen niet onze natuur, zetten we onze pijn om in agressie, omdat we dan de ander de schuld van onze pijn kunnen geven.


Pas als wij ons bewust worden van dit mechanisme kunnen we
verantwoordelijkheid nemen voor ons leven en nieuwe keuzes maken.

De keuze is: leven we of overleven we, lopen we het bewuste pad van onze waarheid of leven we het onbewuste leven van anderen? Zijn we bereid onze eigen pijn te voelen en te dragen … of niet? Offeren we de waarheid op voor ons comfort? Nemen we de verantwoordelijkheid voor onszelf of verwachten we van anderen dat zij onze behoeften vervullen of klagen we als het even tegenzit? Nemen we de moeite om onze medemens te zien in wie hij of zij werkelijk is of laten we ons leiden door onze angst die eigenlijk geprojecteerde vijandigheid is? Voelen we ons bedreigd door mensen die anders zijn in hun geloof, geaardheid, ras, leeftijd of cultuur?

Gelukkig worden we ons steeds meer bewust van de precaire situatie waarin onze planeet zich bevindt. Dat betekent dat we met dit inzicht kunnen kiezen voor een manier van leven die de planeet zo min mogelijk belast. Het is echter de vraag of we de verantwoordelijkheid durven te nemen om in actie te komen tegen verdere vernietiging van de aarde en al het leven daarin. Of kijken we liever hoe onze buurman leeft, doen we uit lafhartigheid niets, omdat hij ook de keuze niet maakt en wassen we onze handen uit gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef in onschuld? Ik houd hier geen pleidooi voor heiligheid, want we zijn mensen en maken vele malen per dag bewust en onbewust keuzes en afwegingen die soms niet altijd de juiste blijken te zijn.


Of laten we ons in afhankelijkheid leiden door anderen?

Dan wachten we af wat de ander doet en volgen we diens visie. Zo zijn we bereid om te profiteren van het werk van anderen, maar haken af als het aureool van onze held of heldin verdwijnt. Het ongevraagd, onverplicht en onbeloond vervullen van de behoeften van anderen lijkt een sociale daad, maar leidt slechts tot afhankelijkheid, terwijl zelf verantwoordelijkheid nemen voor de vervulling van onze behoeften leidt tot bewustwording van onze eigen unieke kracht en mogelijkheden. Datgene wat wij als positieve eigenschappen zijn gaan zien – zoals opoffering, belangeloosheid en dienstbaarheid -, zijn echter alleen deugden als ze geworteld zijn in zelfbewustzijn, verantwoordelijkheid, moreel besef en authenticiteit. In alle andere gevallen zijn het slechts tekenen van zwakte, slavernij en onderwerping, waarmee we anderen eerder kwellen dan helpen.

Beseffen we wel dat kiezen voor onafhankelijkheid geen keuze is tégen onze medemens, maar juist een voorwaarde is om authentiek en diepgaand met elkaar in contact te komen? Diep in ons hart verlangen we allemaal naar een zuiver en oprecht leven, maar vaak kunnen we de moed niet bij elkaar schrapen om ervoor te gaan. We denken immers dat dit ons buiten de samenleving plaatst, we anderen ermee kwetsen of dat het geen waarlijk doel dient. We vrezen dat de weg van de waarheid leidt naar eenzaamheid en innerlijke versterving.

Naast deze individuele keuze, waarin we ons bewust worden van de mechanismen van ons bestaan en de moraliteit hervinden, zijn er ook collectieve beslissingen te nemen op mondiaal en lokaal niveau, ook om de actuele globale problemen aan te pakken, zoals klimaatverandering, armoede, drugs-, wapen- en mensenhandel, terrorisme, epidemieën en fraude. Een groot deel van de wereldbevolking is gefrustreerd en boos over de grote onrechtvaardigheid in de inkomens- en vermogensverdeling, waarbij rijken en grote ondernemingen worden ontzien en alleen maar rijker worden.


Daarom zijn mondiale perspectieven zo belangrijk.

De huidige tendens tot isolationisme, ondermijning van democratie en afbreken van gezamenlijke structuren, waarmee vooral de Verenigde Staten van Amerika momenteel mee worstelen en andere landen soms nog niet eens aan toe zijn gekomen, is overigens ook een teken van het beschavingsverval waarin we terecht zijn gekomen en vraagt om een inspirerend nieuw antwoord op de angst en behoefte aan bescherming in de voor veel mensen blijkbaar bedreigende en onzekere tijd. De Verenigde Naties zijn momenteel het beste instituut om als wereldregering te functioneren, hoewel ook de Verenigde Naties een speelbal zijn van de machten die het systeem in stand houden.

Naast nieuwe doelen voor de Verenigde Naties is het nodig om op lokaal niveau hervormingen door te voeren, en wel het in grote mate meer lokaal produceren en handelen om een duurzaam gebruik van de hulpbronnen te bereiken, inclusief decentrale energieopwekking, het belasten van alle CO2-uitstoot, de oprichting van kleine lokale banken en de organisatie van gemeenschapsnetwerken om de lokale verbondenheid vorm te geven. Dit is een anti-globalistische opvatting, die in tegenspraak lijkt met de globale filosofie, waarin ik juist pleit voor meer samenhang en samenwerking op wereldniveau. Het afstand nemen van de traditionele betrokkenheid van landelijke politiek, grote concerns en collectieve programma’s is een bewuste en noodzakelijke keuze om zoveel mogelijk uit het verlammende systeem te stappen. Waar natiestaten onvoldoende zijn toegerust de noodzakelijke omslag teweeg te brengen, zijn steden beter in staat om deze problemen aan te pakken, omdat creativiteit en innovatie vooral daar kan bloeien, het bestuur pragmatischer is en samenwerking met bedrijven, instellingen en burgers vanzelfsprekend. Alleen in kleinschalige lokale broedplaatsen en netwerken kan stap voor stap met vallen en opstaan een nieuwe wereld groeien. Globalisering op maatschappelijk en politiek gebied en tegelijkertijd lokalisering op economisch en sociaal gebied.

Kortom, een omwenteling en een paradigmaverschuiving vraagt – naast het herwinnen van onze moraliteit – om beslissingen op drie niveaus: individuele bewustwording en onthechting van onze materiële preoccupatie, maatregelen op mondiaal niveau en initiatieven op lokaal niveau. Dat is de strijd waarvoor we nú voor staan, een strijd die uniek is in de geschiedenis van de mensheid.

AUTEUR HAN BEKKERS | ©EVOLUTIEGIDS | 220107
Bestuursgids Han Bekkers is coach en therapeut voor leven & werk en
is auteur van het managementhandboek ‘De Druppel en de Oceaan’ en ‘Reis naar de Bron’.

Deel de kennis van De Evolutiegids

Lees hier de eerste delen van mijn reeks over duurzame transitie:

Moraliteit | Evolutiegids
deel 1: Staat het morele kompas bij jou aan?
Machtsdenken | Evolutiegids
deel 3: De verborgen macht achter de wereldorde
Waarden | Evolutiegids
deel 4: Waarden geven het leven betekenis
Moraliteit | Evolutiegids

Staat het morele kompas bij jou aan?

Hoe kunnen we onze maatschappelijke problemen oplossen?, vraagt bestuursgids Han Bekkers zich af. In deel 1 van deze serie gaat hij in op ons morele handelen. 

Welzijnseconomie in De Evolutiegids

Welzijnseconomie, het nieuwe buzzword

Wat hebben Nieuw-Zeeland, Schotland, IJsland, Costa Rica, Californië en Wales met elkaar gemeen? In deze landen bouwen gemeenschappen aan de welzijnseconomie.

COPYRIGHT | PRIVACY |CREATED BY MARY SPAN | ARCHIEF

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?