ECOLOGIE | ecologische beschaving & symbiose | duurzame evolutie

24 juli 2021 | Mary Span | Evolutiegids
Hoe ziet ’n ecologische beschaving eruit?

We moeten met z’n allen een nieuw tijdperk voor de mensheid smeden – een tijdperk dat gepaard gaat met de evolutie in onze waarden, doelen en collectief gedrag. Een samenleving gebaseerd op natuurlijke ecologie lijkt misschien een verre utopie, maar gemeenschappen overal ter wereld creëren deze al.

De klimaatomslag heeft al plaatsgevonden en we zien de nadelige gevolgen dagelijks om ons heen. Deze zal ons in de komende decennia confronteren met een groeiende bestaansonzekerheid, want we halveren in hoog tempo de bossen, dieren, insecten, vissen, zoet water op aarde – zelfs de bovengrond die we nodig hebben om onze gewassen te verbouwen. We hebben al vier van de negen planetaire grenzen overschreden en toch blijven we de economie en het bbp voorop stellen met alle nadelige gevolgen van dien. Binnenkort kan het te laat zijn.

Spirituele wijsheid
Nog kunnen we veel leren van de wijsheid van inheemse en oude volkeren, van de dieren en van de natuur zelf.
Ook boeddhistische, taoïstische en andere filosofische en religieuze tradities hebben veel van hun spirituele wijsheid gebaseerd op de erkenning van de diepe onderlinge verbondenheid van alle dingen. Ze werken mét de natuur en niet ertegen zoals de westerse wereld dit doet.

Symbiose
Er zit een geheime formule verborgen diep in de natuur, die de basis vormt van de evolutie van alle ecosystemen. Het is het geheim van wederzijdse symbiose: een relatie tussen partijen die elk iets bijdraagt wat de ander mist. Een symbiose doet zelfs meer: het resultaat is groter dan de som der delen. Met andere woorden: planten zetten zonlicht om in chemische energie die voedsel levert aan andere wezens, wiens afval vervolgens de grond bemest waarop de planten kunnen bloeien. Ondergrondse schimmelnetwerken dragen essentiële chemicaliën bij aan bomen in ruil voor voedingsstoffen die ze zelf niet kunnen maken. Bestuivers bemesten planten, die fruit en zaden produceren die dieren voeden terwijl ze ze naar nieuwe locaties brengen. Enzovoorts. Op die manier is het resultaat heel veelzijdig en groots.

Balans
In een ecologische beschaving is er eveneens sprake van balans. De gezondheid van een individu is net zo belangrijk als de gezondheid van een maatschappij en de gezondheid van de grotere wereld. Een en ander is wel afhankelijk van de gezondheid van het ecosysteem. Is het ecosysteem niet op orde, dan kan er geen sprake zijn van een gezonde wereld. Daarvoor is het nodig dat concurrentie vervangen wordt door samenwerking en in plaats van weg
te kijken dienen we sectoren te omarmen waar misstanden zijn en proberen we die actief uit de wereld te helpen. Niet de leider zit daarbij op de troon, maar ieder mens of onderdeel dat naar eigen vermogen en kunnen een positieve bijdrage heeft geleverd. Niet alleen de markt is belangrijk, ook huishoudens en commons zijn belangrijk. Bovendien wordt er niet alleen in kwartaalcijfers gedacht (korte termijn), maar ook in generaties (lange termijn).

Als we teruggaan naar de natuurlijke, ecologische symbiose, dan dient elk onderdeel meegewogen te worden. Dan zal er sprake kunnen zijn van:

  • een universeel basisinkomen,
  • universele toegang tot gezondheidszorg, onderwijs en huisvesting,
  • ondernemend naoberschap en gemeenschapszin,
  • verdiepend onderwijs voor zingevend leven en
  • betekenisvol wereldburgerschap.

Onderzoek heeft herhaaldelijk aangetoond dat programma’s als universeel basisinkomen opmerkelijk effectief zijn in het verbeteren van de kwaliteit van leven in gemeenschappen over de hele wereld. Bevrijd van de dagelijkse noodzaak om te overleven, zouden mensen hun tijd kunnen investeren in huishoudens en commons. Op hun beurt leiden deze activiteiten tot zelfontplooiing en zelfrealisatie in plaats van een leven in angst, stress of burn-out.

Symbiose in bedrijven
Bedrijven zouden daarom ook maatschappelijke verantwoordelijkheid dienen te dragen. Ze zouden symbiotisch moeten worden gereorganiseerd en verantwoording moeten afleggen aan de gemeenschappen om hen heen. In een waardegericht en participatief bedrijf heeft iedereen die betrokken is bij de onderneming op hun eigen domein inspraak en is er sprake van een eerlijke verdeling.

Symbiose in de landbouw
In plaats van enorme monoculturen in de landbouw, zou voedsel moeten worden verbouwd met behulp van principes van de antroposofie zoals dit bij
Sekem in Egypte gebeurt, wat leidt tot een grotere biodiversiteit van gewassen, verbeterde water- en koolstofefficiëntie, circulaire materiaalstromen en de eliminatie van synthetische mest. De organisatie staat geheel in dienst van de aarde en levende systemen en is een plek waar biologisch-dynamische landbouw nauw samen gaat met kunst, wetenschap, ecologie, educatie, gezondheidszorg en spiritualiteit. Technologische innovatie wordt aangemoedigd, waarbij de symbiose tussen mensen en levende systemen centraal staat.

In een ecologische beschaving zouden de relaties tussen arbeiders en werkgevers, producenten en consumenten, mensen en dieren dus gebaseerd moeten zijn op het feit dat elke partij aan waarde wint in plaats van dat de ene groep de andere uitbuit. Een mooi voorbeeld is Herenboeren, een coöperatie waarvan de deelnemers voor een bepaald bedrag eigenaar zijn van een boerderij. Samen met de boer in loondienst zetten ze een duurzame koers uit voor hun gewassen. Ze zijn begaan met het welzijn van dieren, gewassen, natuur, boer en landschap. Maar een Herenboerderij biedt ook inspiratie aan anderen, zoals boeren, ambtenaren, bestuurders of wetenschappers. De verspilling van het ene organisme wordt het levensonderhoud van een ander. Het verhaal van de Herenboerderij kan zomaar een voedingsbodem zijn voor nieuwe, duurzame landbouwsystemen binnen en buiten Nederland.

Symbiose in steden
Steden dienen geen betonnen beschavingen te zijn, maar symbiotische en evenwichtige plekken waar wonen, werken, recreëren en natuurlandschappen gebaseerd zijn op ecologische principes. De basisbouwsteen van de samenleving is de lokale (buurt)gemeenschap, waarbij face-to-face interactie opnieuw de overhand krijgt. Het bestuur van een natie, stad of dorp dient rekening te houden met mondiale, regionale en landelijke ontwikkelingen en dient de burgers via panels te betrekken bij de vele onderwerpen die het bestuur aangaan.

Symbiose oud versus jong
In de stad Arnsberg in Duitsland is 22 procent ouder dan 65 jaar en de aantallen groeien elk jaar. Ouderen willen daar graag mee blijven doen met het sociale leven, actief bijdragen aan de samenleving en blijven leren. Met een seniorengerichte planning werd een mentaliteitsverandering in gang gezet die de toekomst van Arnsberg fundamenteel veranderde. De stad heeft rustplekken gerealiseerd, jongeren begeleiden ouderen als busbegeleiders bij uitstapjes, er zijn betaalbare wooncomplexen met kleine units verrezen en met de ideeën van burgers is er een dementienetwerk ontstaan. Er is een persteam, een Tijdloos Café, een ouderenblad gerund door senioren en er is een intergenerationeel programma op scholen. Het werk van Arnsberg is niet alleen een symbiotisch voorbeeld maar ook reproduceerbaar voor andere steden met een vergelijkbaar demografisch profiel.

Symbiose in onderwijs
Ook in het onderwijs kan symbiose werken. Nu zien mensen symbiose onderwijs als een vorm waarbij een leerling een deel van het onderwijs volgt op een reguliere school, en een deel op een speciale school. Maar er is meer mogelijk. Het onderwijs zou geënt dienen te worden op face-to-face interactie en het realiseren van zelfbewustzijn, waarbij de student onderscheidingsvermogen en zinvol wereldburgerschap eigen maakt. Online leren en werken zal in een getransformeerde maatschappij nog steeds van belang zijn, maar meer geënt dienen te worden op het vieren van diversiteit, de commons en het ontwikkelen van moreel en planetair bewustzijn.

Symbiose in initiatieven
We zijn nog ver verwijderd van een ecologische samenleving, maar gelukkig zijn er al vele ecologische initiatieven gaande en leggen baanbrekende organisaties en coöperaties al een basis voor een ecologische beschaving. In Europa laten grootschalige bloeiende coöperaties, zoals de Mondragón Coöperatie in Spanje en het Preston Model in Engeland, zien dat het voor bedrijven mogelijk is om te gedijen zonder gebruik te maken van een op aandeelhouders gebaseerd winstmodel. De kernprincipes van een ecologische beschaving zijn al uiteengezet in het Earth Charter – een ethisch kader dat in 2000 in Den Haag werd gelanceerd en door meer dan 50.000 organisaties en individuen wereldwijd werd onderschreven. De Wellbeing Economy Alliance is een internationale samenwerking van changemakers die werken aan de transformatie van ons economisch systeem naar een systeem dat het menselijk en ecologisch welzijn bevordert.

Het allerbelangrijkste is dat al deze initiatieven een opmaat zijn voor een beschaving waarin natuurlijke ecologie de grondtoon is en waarin al het leven kan bloeien en evolueren. Het is mogelijk, als we maar meewerken! Het oude verhaal moet zijn grip verliezen op het collectieve bewustzijn. Er dient een nieuw verhaal te worden getoond die een toekomst biedt waarin we kunnen geloven.

Join the [w]evolution

AUTEUR MARY SPAN | ©EVOLUTIEGIDS | 210724
Evolutiegids, trendjournalist & publicist. Hou ervan je te inspireren en te activeren
voor zinvolle evolutie in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.
Dr. Robin Wall Kimmerer, bosecologe

Het bos is pure wijsheid

Hoogleraar Robin Wall Kimmerer ziet de noodzaak om anders naar planten en bossen te kijken.

Dr. Vandana Shiva, milieu- en mensenrechtenactivist

Dr. Vandana Shiva eert Moeder Aarde

Haar stem is leidend geworden in een wereld die de natuur en de aarde niet meer respecteert.

COPYRIGHT | PRIVACY |CREATED BY MARY SPAN | ARCHIEF

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?