DAAN BRUGGINK | ORGA | circulaire en biobased architectuur | interview

Daan Bruggink, pionier in ecologische, biobased en circulaire architectuur:

‘Ik ontwerp een betere wereld voor mensen’

Wij Hollanders bouwen nog maar mondjesmaat circulaire huizen met biobased materialen. Daar moet gezien de ecocide verandering in komen, vindt architect Daan Bruggink van ORGA-architect. Hij wil integrale en functionele gebouwen ontwerpen waarin het leven voor de mens goed is. Waar natuurlijk en gezond leven mogelijk is. Een gesprek met een pionier in biologische gebouwen waarin de mens centraal staat. 

Circulair bouwen is een relatief nieuwe ontwikkeling. De term circulair is bekend van de Cradle to Cradle-filosofie van Michael Braungart en William McDonough. De centrale gedachte is dat alle materialen na gebruik nuttig kunnen worden ingezet in een ander bouwproduct of gebouw. Maar architect Daan Bruggink doet méér. Hij ontwerpt ecologische gebouwen met biobased bouwmaterialen en bevordert daarmee de ontwikkeling van de circulaire economie. In gewoon Nederlands: hij ontwerpt biologische of natuurlijke gebouwen waarvan de bouwmaterialen al circulair zijn. En dat is nog niet zo gewoon in Nederland. Daan Bruggink: “Ik ben altijd een kind van de natuur geweest. Mijn ouders namen me als kind vaak mee naar het bos en de dierentuin. Ik vind de natuur namelijk fascinerend! Eigenlijk wilde ik bioloog worden, maar dat zat er niet in. Ik heb gewoon geen talent voor scheikunde. Dus besloot ik om een natuurlijke architect te worden. Dan kon ik ook buiten vertoeven.”

Cradle-to-cradle
“Op de TU in Delft heb ik me verdiept in natuurlijk bouwen. Maar eigenlijk was er nog weinig bekend over ontwerpen met natuurlijke bouwmaterialen. Er was al wel kennis over organische en antroposofische architectuur. Maar ik ben óók geïnteresseerd in functionele architectuur. Het doel is form follows function en niet zozeer schoonheid. Dan kijk je naar de functie en het gebruik van een kamer of zaal. Als je bijvoorbeeld een collegezaal ontwerpt, dan zou de zaal een soort taartpunt moeten zijn. Je kijkt dan hoe het publiek het beste in de zaal en eruit stroomt, hoe je de spreker op het podium het beste kunt zien en hoe de akoestiek dan moet zijn. Op die manier krijg je heel natuurlijke en functionele gebouwen.”

Ontwerp van ORGA-architect van een circulair huis met biobased materialen aan de Bosweg Nijmegen. Foto: ORGA-architect

“We moeten niet vergeten dat het Cradle-to-Cradle-principe en de campagne van Al Gore tegen klimaatverandering nog maar recente ontwikkelingen zijn”, vervolgt Bruggink. “In de vorige eeuw waren we nog maar nauwelijks met milieu bezig. Na mijn studie ben ik bij de Vereniging Integrale Biologische Architectuur (VIBA) begonnen, maar zelfs in de negentiger jaren was het natuurlijk bouwen nog een geitenwollensokken-idee. En ik dacht alleen maar: Als ik kan aantonen dat een biobased gebouw tot minder ziekteverzuim leidt en daarmee geld oplevert, dan heb ik een tool voor opdrachtgevers en investeerders in handen om het over een andere boeg te gooien. Het heeft geen zin om te promoten dat het goed is voor het milieu. Je kunt beter voorrekenen dat er geld mee te verdienen valt. Want huizen die duurzaam en circulair zijn, zijn straks meer waard dan niet duurzame huizen.”

Natuur als voorbeeld
Daan Bruggink geeft aan dat er vier factoren zijn die bepalend zijn voor natuurlijk bouwen. “In Delft heb ik alles geleerd over vorm en technieken, bij de VIBA alles over het gebruik van natuurlijke materialen zoals leem, hout, bamboe, biofoam, karton en cellulose. De derde factor is biomimicry. Daarbij imiteer je de beste biologische ideeën in de natuur voor duurzame en functionele toepassing in gebouwen. Ik haal altijd de huid van een ijsbeer aan. Die is namelijk zwart.” Maar je ziet een witte vacht. “Ja, de haartjes zijn namelijk transparant”, legt Daan Bruggink uit. “Als het licht erop valt, oogt het geheel niet zwart maar wit. De warmte die de ijsbeer produceert wordt daardoor in het lichaam vastgehouden. Dat zijn geweldige technieken van de natuur!” Daan noemt nog een vierde factor: biophilic design.”Dat klinkt ingewikkeld. “Kort gezegd betekent biofilie liefde voor het leven en levende systemen. Door bewust natuurlijke elementen te gebruiken in interieur- of bouwkundig design, maak je onbewust opnieuw een verbinding met de natuur. Zo breng je de natuur naar binnen.” Hoe doe je dat? “Dat doe je door directe technieken in te zetten zoals het naar binnen brengen van daglicht, groen, water, licht, lucht, enzovoort. Ten tweede door indirecte technieken zoals natuurlijke vormen, materialen en symbolen te gebruiken. Ten derde door het inzetten van chaos. Hoe gek het ook klinkt: chaos is heel rustgevend door de orde die er in zit, zoals symmetrie en dergelijke. Mensen vinden namelijk symmetrie heel logisch. Het verouderen van een gebouw of materialen is ook een vorm van biophilic design. En dat is op haar beurt weer een heel logisch aspect van de natuur. Architect Stefano Boeri doet dat met zijn biophilic ontwerpen voor het Forest City in China. Je voelt je als mens heel prettig in biophilic gebouwen. Deze gebouwen komen namelijk tegemoet aan onze kunstzinnige, emotionele, intellectuele en spirituele verlangens. Ik streef ernaar om een internationaal expert en leider op dat terrein worden.”


Geknikte biobased woning in Amsterdam. Foto: ORGA-architect

Grondstoffenbank
Zijn we in de architectuur en de bouw in Nederland al circulair bezig?
Daan Bruggink: “Eigenlijk zitten we nog in het stadium van lineair denken. De keten is nog niet op circulariteit ingericht. Eigenlijk zou een gemeente een grondstoffenbank moeten hebben waaruit wij dagelijks kunnen putten. Maar zoals gewoonlijk loopt de overheid achter de feiten aan. Het mooie van biobased bouwen is dat de materialen al circulair, rustgevend en allergie-arm zijn. Ze kunnen opnieuw gecomposteerd of hergebruikt worden. In Almere hebben wij een biobased woning gebouwd. De Engelse minister van Buitenlandse Zaken zei bij zijn bezoek aan deze ecologische woning tegen ons: ‘It feels so good’. En ik dacht alleen maar: tjakka!”

Gaat de volgende generatie architecten al mee in jouw gedachten van natuurlijk ontwerpen? “Er zijn al jonge architecten met deze ideeën bezig. De grote architectenbureaus willen wel mee, maar die zitten vast aan hun opdrachtgevers die mooie, prestigieuze gebouwen willen. Ze zoeken wel naar alternatieven. Mijn lezingen bij de branchevereniging voor architecten BNA bijvoorbeeld worden met interesse gevolgd.”

Burgermacht
Hoe zie je het verder evolueren?
“In de evolutiegids van LOGE21 zet je net als ik de mens en de integrale gedachte centraal. Ik denk dat we in het Westen steeds hoger in de Maslow-piramide komen en dat betekent dat we meer oog zullen gaan krijgen voor het leven en levende systemen. Ik denk daarbij aan gezond voedsel, behoud van de natuur, de visie dat alles met alles verbonden is, enzovoort. Met internet kun je dingen niet meer voor de show doen.” Want je wordt gelijk onderuit gehaald. “We hebben als burger meer macht dan we denken.” Met Rutte 3 raakt de echte duurzaamheid echter uit het zicht. Heeft dat te maken met de macht van de economie? “Dat heeft volgens mij te maken met de ligging van Nederland, want ons land is de poort naar Europa. Op het moment dat wij een geheel andere koers gaan varen dan de rest van Europa, gaan bijvoorbeeld de havens van Antwerpen of Hamburg met onze buit ervandoor.”

Wet- en regelgeving
Nederland is weliswaar een voortrekker op allerlei gebied en toch is de bouwsector conservatief ingesteld. Kun je dat verklaren? “
Dat heeft met de wet- en regelgeving te maken. Als circulaire en biobased architect moet ik nieuwe wegen zoeken om een duurzaam gebouw te kunnen realiseren. Ik probeer daarom een gemeente mee te krijgen bij de realisatie van onze ideeën, want anders loop je met je hoofd tegen de muur. Wij zijn momenteel bezig met de bouw van een ecologische basisschool. Met de gemeente hebben we afgesproken dat we op een bepaalde duurzame manier gaan bouwen. Als het gebouw achteraf écht niet zou voldoen aan de wet- en regelgeving, dan passen we het naderhand aan. Intussen weten we wel hoe we het beste volgens de huidige wet- en regelgeving kunnen bouwen.”

Meer waarde
Bruggink noemt The Edge Op de Amsterdamse Zuidas, die energieneutraal is en vol zit met technologische snufjes. Er wordt onder andere regenwater opgevangen en gerecycled, thermale energie opgewekt, het pand is voorzien van zonnepanelen, er is een ecologische ‘corridor’ gemaakt voor vleermuizen en broedvogels en het gebouw beschikt over een ethernet-systeem. Daan Bruggink merkt op: “Een geweldige ontwikkeling, ook al is het inmiddels niet meer het meest duurzame gebouw van Amsterdam! Beleggers en projectontwikkelaars investeren steeds meer in duurzaam vastgoed. Ze laten niet-duurzame gebouwen links liggen. Die worden dus steeds minder waard. Dan sta je voor de keuze: het gebouw gaan ombouwen en dat kost veel geld of gaan slopen. De keuze lijkt me duidelijk. Daarom is het zaak om bij nieuwbouw nu al biobased, ecologisch en circulair te gaan bouwen. Het mooie van onze organische gebouwen is dat ze naderhand ook aan te passen zijn met toekomstige innovaties. De overheid zou de duurzame bouw veel beter moeten faciliteren. De transitie van onderop waarover hoogleraar Jan Rotmans steeds spreekt gaat er sowieso komen. Daarvan ben ik overtuigd.”

AUTEUR MARY SPAN | ©LOGE21 | 171206
Evolutiegids en trendjournalist/publicist van LOGE21. Hou ervan je te inspireren en te activeren
voor zinvolle evolutie in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.

Superhout ontdekt

Onderzoekers van de Universiteit van Maryland (VS) hebben een methode ontdekt om hout ultra-sterk te maken. Dit superhout is zes keer lichter dan staal en bovendien duurzamer. Volgens materiaal-
wetenschappers lonkt een revolutie in de bouwsector. (Bronnen: Scientific American, Eos d.d. 04-03-18)

herenboeren_geertvanderveer

Onze herenboeren zijn duurzame voedselproducenten

Je eigen voedsel verbouwen. Wie wil dat nou niet? Wie zijn eigen biologische voedsel wil verbouwen kan bij een lokale coöperatie van Herenboeren Nederland terecht.

paddenstoelencampus

Duurzaam bouwen met schimmels

Aleksi Vesaluoma van de Britse Brunel University London ontwikkelde een duurzaam en bio-afbreekbaar bouwmateriaal gemaakt van schimmels.

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Lift Your Life & Your World & Share it!

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?