DEPRESSIE | evolutionair verband en doel

Dient depressie een evolutionair doel?

Chronische depressie wordt momenteel gezien als dé ziekte van de 21e eeuw. Ze treft 121 miljoen mensen wereldwijd, wat neerkomt op ongeveer een op de tien volwassenen. Evolutiebioloog Tijs Goldschmidt vergelijkt de depressie met de winterslaap. Evolutiebiologen Andrew Miller en Charles Raison – beiden verbonden aan de universiteit van Tucson in Arizona – wijzen erop dat depressieve mensen vaak een hoger gehalte aan ontstekingsstoffen hebben. Onderzoeker Paul W. Andrews van de Virginia Commonwealth University denkt dat er een evolutionair nut zit in depressie.

Het aantal Nederlandse mannen met een chronisch depressieve stemming is naar schatting 150.000 en het aantal vrouwen naar schatting 300.000. Vrouwen hebben dus twee keer zo vaak last van chronische depressiviteit dan mannen. Zo’n dertig procent van de Nederlanders krijgt een chronisch terugkerende depressie. Volgens de WHO lijdt een meerderheid van de mensen met depressie in stilte en krijgt dus geen hulp. De cijfers laten alarmbellen rinkelen. We moeten serieus gaan nadenken over de juiste behandeling. Psychiater Dr Paul Keedwell, gelieerd aan de universiteit van Cardiff: ‘Ketamine als medicijn tegen depressie is een van de meest opzienbarende recente ontdekkingen in de psychiatrie. Desalniettemin is meer onderzoek nodig om positieve en negatieve ervaringen te beoordelen.’ In het voorjaar van 2017 is daarom een grootschalige studie gestart naar het gebruik van ketamine als behandeling bij terugkerende depressies.

Goed is om te weten wat het verschil is tussen een dip en een depressie. Een dip is een (korte) periode van somberheid, die vaak maar niet altijd is veroorzaakt door een negatieve gebeurtenis. De diagnose depressie betekent dat je je de hele dag en over een langere periode doorlopend somber voelt. Je hebt nauwelijks meer zin of plezier in de dingen die je altijd leuk vond. Dit gaat vaak samen met veranderingen in eetlust en slaappatroon, je hebt een gebrek aan energie of je bent juist heel rusteloos en prikkelbaar. Concentreren is lastig en in je hoofd ben je voortdurend bezig met piekeren, schuldgevoelens en minderwaardigheid. Ook kan het zijn dat je regelmatig aan de dood denkt en dat je misschien plannen hebt om er een einde aan te maken.

Eén van de culturele factoren die een rol lijkt te spelen bij de diagnose en beleving van een depressie is de aandacht in de westerse wereld voor het ‘zelf’. In westerse culturen heerst verder het ‘dualisme’, de scheiding van lichaam en geest. De gezondheidszorg is om die reden opgedeeld in geestelijke en lichamelijke gezondheidszorg. Oosterse culturen beschouwen lichaam en geest meer als een eenheid waardoor de klachten integraal of geestelijk én lichamelijk geuit kunnen worden.

Langzamerhand beginnen nieuwe theorieën omtrent depressie door te breken. De meest veelbelovende gaan uit van een relatie met ontsteking – andere onderzoekers echter zien dat als slechts een deel van het verhaal. Zij gaan uit van een combinatie daarvan met cultuur en leefomgeving. Onderzoekers van de universiteit van Notre Dame in de buurt van Chicago geloven dat een ontstekingsreactie ook kan worden uitgelokt door vroege traumatische ervaringen (genetic and environmental theory) – zoals afwijzing als kind door de ouders. Stress of financiële problemen zijn eveneens depressiebevorderend. Maar wat zou een remedie tegen een depressie kunnen zijn? Voorlopig is dat een combinatie van pillen, gesprekken én behandeling.

  • Gesprekstherapie
    Cognitieve gesprekstherapie heeft in sterke mate bewezen dat het even effectief is als medicijnen, vooral bij chronische depressie. In een onderzoek onder 316 adolescenten tussen 13 en 17 jaar gaf dit zelfs betere resultaten: wie cognitieve gesprekstherapie had gekregen, maakte melding van minder symptomen en depressieve perioden dan wie medicijnen had geslikt.
  • Voeding
    Als je je depressief voelt, is het belangrijk je voeding onder de loep te nemen. Voeding heeft immers een grote invloed op je hersenen en het eten van pure voeding kan je ondersteunen bij je mentale en psychische gezondheid. Vermijd verwerkte voedingsmiddelen, suiker (speciaal fructose) en koolhydraten als je je insuline- en leptineniveaus wilt normaliseren. Leptine is een hormoon dat door je vetcellen wordt geproduceerd.
  • Acupunctuur
    Deze vorm van traditionele Chinese geneeskunde is beter dan een placebo bij zware depressie en hielp beter dan een antidepressivum bij mensen die na het doormaken van een beroerte aan depressie leden.
  • Positief denken
    Dit staat ook bekend als positive activity interventions (PAI); in Nederland is een soortgelijke methode de systematische-activeringsmethode (SAM). Dit kan net zo effectief zijn als medicijnen, vooral als antidepressiva niet meer werken. In een analyse van voorgaande onderzoeken ontdekten onderzoekers dat eenvoudige PAI’s – zoals het tellen van je zegeningen, optimisme en anderen vriendelijk bejegenen – kunnen helpen om een depressie te verminderen. Een soortgelijke techniek – concreet denken – kan een depressie in slechts twee maanden opheffen. Concreet denken vraagt de betrokkene om meer specifiek te denken om een gevoel van perspectief te behouden, probleemoplossing te verbeteren en getob en gepieker te verminderen.
  • Tai chi
    Deze vorm van slowmotion-lichaamsbeweging uit China helpt mensen om over hun depressie heen te komen. Bij tweederde van de oudere patiënten werken medicijnen niet, maar lichaamsbeweging wel. In een onderzoek onder 112 oudere volwassenen kregen degenen bij wie antidepressiva niet werkten als aanvulling ofwel een cursus tai chi van tien weken of gezondheidsvoorlichting. Rond 65 procent uit de tai chi-groep zei dat zijn depressie was verlicht; in de gezondheidsvoorlichtingklas was dit 51 procent.
  • Mindfulness
    Mindfullness leert je door middel van meditatietechnieken hoe je rustiger en zelfbewuster kunt worden en met aandacht te leven.
    De meditatie – die focust op iedere gewaarwording in het hier en nu – helpt bij depressie en posttraumatische stress (PTSD). Na zes maanden rapporteerde een onderzoeksgroep significante verbetering van hun depressie; 47 procent had een klinisch significante verbetering van zijn PTSD-scores.
  • Elektro shockbehandeling
    Wanneer de bestaande therapieën zoals individuele- en/of groepstherapieën, trainingen en counseling niet (meer) helpen, zoeken artsen naar een andere behandeling. Zoals bijvoorbeeld stimulatie van het oppervlakkig brein (elektro shockbehandeling) waarbij zestig procent van de behandelingen een positief effect heeft.

Depressie zou een evolutionair aanpassingsmechanisme zijn, om je te behoeden voor het geven van teveel tijd en energie aan een verloren zaak. Een depressie is een truc van je hersenen om je duidelijk te maken dat je complexe sociale problemen moet oplossen. Sterker nog, onderzoeker Paul W. Andrews van de Virginia Commonwealth University pleit ervoor dat therapeuten de depressie niet bestrijden maar de mensen helpen hun onderliggende problemen op te lossen. Een menselijke depressie is volgens hem geen lichamelijk falen, maar juist – evolutionair gezien – een fascinerend goed werkend systeem met een specifieke functie.

Ben je depressief, praat er dan met anderen over.
Schaam je er niet voor, het helpt echt.
Dit kan helpen om een depressie in een vroeg stadium te herkennen en te behandelen
of zelfs te voorkomen.

Het lotgenotenforum van depressief.nl is een forum waar lotgenoten elkaar steunen, informeren en helpen. Op zelfhulpwijzer.nl kun je de ernst van je klachten testen en ontdek je of online zelfhulp een uitkomst is voor jou.

collage_maryspan22

AUTEUR MARY SPAN | ©LOGE21 | 170731
Founder & evolutiegids van LOGE21. Hou ervan je te inspireren en te activeren voor
zinvolle evolutie in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.

egowaan

Egoangst versus depressie

De controle over ons leven en de natuur neemt steeds extremere vormen aan in de vorm van depressie, stress en paranoia. Wat hebben al deze voorbeelden gemeen?

tanjaabbas_pas

Tanja Abbas ziet een wereld vol kansen

Hoe individualistisch we als samenleving ook zijn, naoberschap is een hoopgevende traditie.

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Sending

Lift Your Life & Your World & Share it!

Log in with your credentials

Forgot your details?