BURGERSENAAT | sociale evolutie

Burgersenaat in de Evolutiegids

24 mei 2020 | Mary Span Evolutiegids
Burgersenaat, nieuw democratisch model voor beter beleid

sociale evolutie bij De EvolutiegidsHistoricus en publicist David van Reybrouck uit België kwam met het idee van een burgersenaat van gelote burgers. Het parlement van het Duitstalige deel van België heeft nu een ‘senaat’ van gelote burgers ingesteld. In Frankrijk is een burgerpanel voor het klimaat een feit. Wie volgt?

Frankrijk is momenteel toonaangevend met een burgerpanel voor het klimaat. Honderdvijftig gelote burgers zijn bezig om klimaatmaatregelen te bedenken, waarvan er inmiddels enkele maatregelen publiek zijn gemaakt. Het Convention Citoyenne pour le Climat, een unieke democratische ervaring in Frankrijk, is bedoeld om burgers een stem te geven om de strijd tegen klimaatverandering te versnellen. Het heeft het mandaat om een reeks maatregelen vast te stellen die tot doel hebben om in 2030 (in vergelijking met 1990) een vermindering van de broeikasgasemissies met ten minste 40% te bereiken in de geest van sociale rechtvaardigheid. Deze burgers informeren zich, debatteren en stellen wetsvoorstellen op over alle vraagstukken in verband met de bestrijding van de klimaatcrisis. Ze krijgen advies van een steungroep van experts die op basis van hun persoonlijke ervaring en vaardigheden en niet op basis van hun functies in organisaties zijn ingeschakeld.

Thema’s
De thema’s of onderwerpen die in een burgersenaat of burgerpanel  aan de orde kunnen komen zijn: hoe kunnen we haat stoppen en ervoor zorgen dat iedereen zich welkom en veilig voelt? Hoe moeten we klimaatverandering aanpakken? Hoe kunnen we jongeren helpen bij het aanpakken van geestelijke gezondheidsproblemen? Wat vinden burgers van de exitstrategie rondom de coronacrisis? Hoe kan de luchtkwaliteit worden verbeterd? Hoe kunnen burgers de hervorming van de democratie stimuleren?

Werving
Een burgerberaad is een interessant fenomeen dat al langer in Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Ierland en Verenigd Koninkijk op een of andere manier gestalte heeft gekregen. Deelnemers worden doorgaans geworven door middel van willekeurige steekproeven van de kiezerslijst of het postadresbestand. Werving via post is over het algemeen een populaire benadering, gezien het brede bereik en de relatief lage kosten. Bij de loting wordt rekening gehouden met gender, leeftijd, opleidingsniveau, spreiding over verschillende gemeenten en sociaaleconomische achtergrond. Een burgerpanel is daar een aanvulling op de representatieve democratie, want de burgerpanels kunnen alleen aanbevelingen doen, geen dwingende adviezen geven. Sommige burgerpanels hebben al tot beleidsdoorbraken op het gebied van bijvoorbeeld arbortusrechten en klimaatactie geleid.

Frankrijk
Het Franse burgerverdrag inzake klimaat is zo’n voorbeeld. Gevormd als reactie op de protesten van de Gilets Jaunes (gele hesjes) tegen een oneerlijke brandstofbelasting en toenemende sociale ongelijkheden, begon het burgerverdrag in oktober 2019 te werken aan het voorstellen van maatregelen die de nationale broeikasgasemissies tegen 2030 met minstens 40% zouden kunnen verminderen in een geest van sociale rechtvaardigheid. Ondanks de coronacrisis kwam de burgerconventie begin april 2020 bijeen op Zoom om 50 prioriteiten te selecteren die drie doelen tegelijk aanpakken: het stimuleren van het economisch herstel, het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen en het verbeteren van de gezondheid en het welzijn met een sterke focus op de meest kwetsbaren.

Denemarken
Meerdere keren per jaar roept de Deense regering een technologiepanel bijeen van vijftien gewone burgers die wetenschappelijk zijn geselecteerd om de diversiteit van de Deense bevolking te vertegenwoordigen en hen te helpen bij het bestuderen en aanbevelen van beleidsrichtlijnen voor een bepaalde technologie. De theorie achter de Deense technologiepanels is dat experts weliswaar inzicht kunnen geven in de problemen, mechanica, feiten, mogelijke zegeningen en problemen die aan een bepaalde technologie zijn verbonden, maar niet de juiste mensen zijn om te beslissen wat eraan moet worden gedaan. In 1999 bijvoorbeeld, onderzocht een burgerpanel genetische manipulatie van voedsel. Daarvoor lazen de panelleden de wetenschappelijke stukken en interviewden ze geselecteerde experts, waarna hun bevindingen werden voorgelegd aan de overheid en de pers.

Nederland
Op gemeentelijk niveau zijn in Nederland de afgelopen jaren veel experimenten geweest met burgerfora, bijvoorbeeld in de vorm van de G1000. De G1000 biedt een plek waar burgers, overheid en werkgevers met elkaar aanbevelingen voorbereiden over belangrijke zaken in hun gemeenschap. Het kan over een stad of dorp gaan, maar ook over een specifiek onderwerp. Lokale politici reageren meestal enthousiast, maar van de aanbevelingen komt in de praktijk vaak weinig terecht.

België
Het parlement van de Duitstalige Gemeenschap in België nam unaniem een decreet aan waarin is vastgelegd dat een permanente burgersenaat van gelote burgers het parlement zal gaan adviseren. Met een team van internationale experts was David van Reybrouck, de initiatiefnemer van het democratische burgerberaad, maandenlang bij de voorbereidingen betrokken. Hij pleitte al langer voor radicale democratische vernieuwing.

In het kort is het idee dat er drie senaten zijn: een Eerste en Tweede Kamer en een Burgersenaat. Door loting geselecteerde burgers zouden inspraak moeten krijgen in de politiek om de democratie nieuw leven in te blazen. De leden bepalen drie thema’s per jaar en blijven 1,5 jaar in functie. Elk half jaar wordt een deel van hen vervangen om doorstroming te bevorderen en om te voorkomen dat ze zich als politici gaan gedragen.

Coaltie van bondgenoten
‘Klimaatbeleid of andersoortig politiek beleid van bovenaf werkt niet’, zegt Van Reybroek. ‘Er wordt geklaagd dat de democratie niet werkt zoals het hoort. Besluitvormers worstelen om dingen voor elkaar te krijgen en mensen zijn gefrustreerd dat het systeem niet voor hen werkt. Iedereen voelt zich verdeeld, wantrouwend en machteloos. Het is daarom beter om een brede en krachtige coalitie van bondgenoten te creëren om op die manier een nieuwe visie op democratie vorm te geven.’

Een burgersenaat zou ook voor Nederland een mooie optie zijn. Doordat de burgerpanels telkens opnieuw worden samengesteld, kunnen veel burgers in de loop van de jaren deelnemen aan de nieuwe democratische vorm. En iedere twee jaar is er een grondige evaluatie. ‘Het nieuwe stelsel is niet in beton gegoten, het dient een zelflerend systeem te zijn’, aldus Van Reybroeck.

Join the [w]evolution

AUTEUR MARY SPAN | ©EVOLUTIEGIDS | 200524
Trendjournalist/publicist. Hou ervan je te inspireren en te activeren
voor zinvolle evolutie in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.
Mentale vooruitgang in de Evolutiegids

Nieuwe denktank focust op mentale vooruitgang

Crises zijn aan de orde van de dag, maar toch moeten we breder kijken naar onze mentale kracht van onszelf en onze samenleving.

Eenheidsbewustzijn in de Evolutiegids

De toekomst is niet voor bange leiders

De aarde biedt ons een podium om in eenheid te evolueren. Maar waar zijn de leiders?

COPYRIGHT | PRIVACY |CREATED BY MARY SPAN | ARCHIEF

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?