BRAM MOERLAND | zelfrealisatie en gnosis | interview

brammoerland

Bram Moerland, cultuurfilosoof, auteur en spreker:

‘Er is sprake van angst en grote leegte bij mensen’

Moerlands filosofie laat zich in het begin moeilijk vangen. Maar na het interview met cultuurfilosoof, auteur en spreker Bram Moerland blijven drie woorden hangen: naaktheid, vrijheid en liefde. Geleidelijk kom ik iets te weten over de bedoeling van deze uitspraken en zijn zoektocht naar de ware aard van de mens. Aan het eind van ons gesprek ben ik onder de indruk van de manier waarop hij oude kennis weet te verbinden met de huidige tijd en de psychologie van de mens.

Op de website van cultuurfilosoof, auteur en spreker Bram Moerland vind je informatie over gnosis, gnostiek, het evangelie van Thomas en hermetica. En wie de Katharen in de 12e en 13e eeuw waren, de laatste gnostische groepering in de westerse wereld. Maar wat maken deze onderwerpen zo interessant voor de huidige tijd? Daarvoor gaat Bram Moerland terug naar zijn jeugd. “Mijn ouders waren lid van een zeer fundamentalistische vorm van het christendom. Als kind zat ik in de kerk te luisteren naar de predikant. Die man beweerde dat alle mensen zondig waren, want ze hadden iets heel vreselijks gedaan. Mijnheer God of zo was daar heel boos over en de mensen moesten gestraft worden.” Hel en verdoemenis dus? “Ja, heel zwart. Het was voor mij als zesjarige al volstrekt duidelijk dat dit niet over mij ging. Ik had immers niks gedaan. Dus ging het over die anderen. Ik had medelijden met die mensen. Ik was dan ook verbaasd dat ze elke zondag weer naar de kerk gingen. Op mijn 14e heb ik daarom heel bewust afscheid genomen van het christendom. Ik wilde niets meer met die nare boze God te maken hebben.” Was u als puber recalcitrant? U oogt wel heel erg rustig. “Nee, ik ben nooit recalcitrant geweest maar juist heel erg vrij.”

naghammadi

Naakte Camus
Na het lezen van de beroemde roman De Pest van de Franse filosoof Albert Camus gingen Moerlands ogen open. Daarin beschreef Camus aan de hand van de strijd van bewoners van de Algerijnse stad Oran tegen de pest de mogelijke menselijke opstelling tegen lijden en dood. “Er zijn twee hoofdpersonen: een pastoor en dokter Rieux. De pastoor houdt na de uitbraak van de pest een boetepreek.” Lachend zegt Moerland: “Dat is mij heel bekend. Maar bij de smartelijke dood van een kind valt de pastoor van zijn geloof af en vraagt arts, atheïst en nihilist Rieux (in werkelijkheid Camus): ‘Hoe kun jij daarmee omgaan?’ Rieux antwoordt daarop: ‘Ik doe het nergens om. Ik doe het omdat het gedaan moet worden. Als ik het ergens om zou doen, dan zou het koopwaar zijn.’ Dus niet om de hemel te verwerven of om gelukkig te worden, maar omdat het gedaan moet worden.” Zelfs dan zou je kunnen zeggen dat het niet gedaan hoeft te worden. “Dan komen we nu bij het mensbeeld en menselijkheid in de meest brede zin van het woord uit”, vult Bram Moerland aan en benadrukt: “De romanheld Rieux deed het uit menselijkheid, omdat hij niet vanuit een religie of ideologische traditie een mensbeeld opgedrongen had gekregen. Hij was volkomen naakt. Hij had geen zondig mensbeeld. Hij had geen verhaal en oordelen over mensen en zichzelf; Rieux was niet uit de werkelijkheid gestapt. Hij kende geen verhalen van wij tegen zij of zij tegen ons. Hij kende geen angst.”

“Kijk”, legt Bram Moerland uit, “een toegewijde communist denkt dat hij dé redder van de mensheid is. De ‘wij- en zij-gedachte’ van de communist en de kapitalist is in zijn verhaal prominent aanwezig. Heel veel ideologieën vragen je om in hun verhaal te stappen. Als je dat doet, ga je vervolgens geloven in een bepaald beeld van jezelf en de ander. Jouw handelen in de wereld wordt dan bepaald door het verhaal.” Wat je overal om je heen ziet. Maar even terug naar die Rieux of Camus: vanuit welke plek en waarom reageert hij dan? “Het is niet nodig om die waarom-vraag te stellen. Want als je die waarom-vraag gaat stellen krijg je weer een verhaal. Hij doet het omdat het gedaan moet worden en niet ergens om. Niet om de hemel te verwerven of om een heilstaat te creëren. Vanuit zijn leegte of kale menselijkheid is hij met de mensen.” Ik stel die vraag omdat er ook wel eens wordt gezegd dat mensen vanuit hun hart of de Bron zouden moeten reageren. “Dat is een wijze van zeggen, dat is ook weer een verhaal van wat dat hart of die Bron is. Door het bewuste nihilisme en atheïsme van Camus, kwam ik tot de ontdekking dat je niet je naasten hoeft lief te hebben als goddelijk gebod. Je kunt je naasten ook liefhebben zonder geloof of verhaal. Vanuit je kale, naakte menselijkheid.” Sloeg dat bij u niet in als een bom? “Ja, het was een bevestiging en daarmee was ik helemaal bevrijd van het christendom. Het was voor mij de reden om filosofie te gaan studeren.”

Zelfrealisatie
Hoe bent u ertoe gekomen om de Katharen, de Nag Hammadi-geschriften en het Evangelie van Thomas onder de loep te nemen? “Iemand vertelde mij dat Parcival een geheime weergave zou zijn van de leer van de Katharen. Ik had nog nooit over de Katharen gehoord. Dus besloot ik erover te gaan lezen, maar er was in de jaren tachtig bijna niets over te vinden. Ik vernam dat de Katharen in de 12e en 13e eeuw ketters waren geweest en door de Roomse kerk waren uitgemoord. Hun traditie is verloren gegaan. Ik was buitengewoon verrast toen ik vernam dat die Katharen zichzelf christenen noemden en tegelijkertijd heel veel op Rieux of Camus leken. De Katharen hadden namelijk geen geloof. Zij hadden uiteraard wel verhalen over Jezus. Het gaat er niet om iets te ‘geloven’, maar om te ontdekken dat er in jezelf liefde woont. Dáár gaat het om. Geen liefde als gebod van ‘Gij zult’, maar liefde als zelfrealisatie. Want liefde is alomtegenwoordig in de mens, maar die kan bedekt worden door geloofsverhalen en wij- en zij-gedachten. Ik herkende mezelf in die jongeman die afscheid genomen had van het christendom met al zijn verhalen. Camus had al ontdekt dat je als nihilist of atheïst liefdevol kunt zijn vanuit je ware menszijn. En daarmee is Jezus niet de verlosser van de zonde. Jezus is iemand die je oproept om in jezelf op zoek te gaan naar de liefde en dat vervolgens in je leven te realiseren.”

BM

Angst en duisternis
Door al die verhalen van mensen worden angst, hel en verdoemenis gecreëerd. “Angst is de macht van de duisternis. Angst hoort bij macht en macht hoort bij angst en duisternis. De Katharen beschouwden de Roomse kerk als de macht van de duisternis en wilden daar niets mee te maken hebben. Daar waar macht taant komt (mede)menselijkheid naar voren en ontstaat er een ander concept van het menszijn. In onze tijd nemen heel veel mensen afscheid van het geloof en gaan ze op zoek naar andere wegen. En op een natuurlijk wijze komt er iets naar voren wat verwant is aan de visie van de Katharen.” Ziet u het in Nederland al veel opkomen? “Ik zie allerlei geloven ontstaan, nu de kerk zijn macht letterlijk kwijtraakt”, duidt Moerland. Die zijn afkomstig van goeroes, andere religies, boeddhisme. Los daarvan komt er ook meer ruimte voor spiritualiteit gericht op de authenticiteit van de mens. Ik zie dus twee stromingen ontstaan. Er is sprake van een grote leegte bij mensen. Mensen worden niet meer opgeroepen om in sociale relaties zichzelf te onderzoeken. We moeten daarbij wel oppassen dat het authentieke leiderschap of de authentieke spiritualiteit of hoe je het ook maar benoemen wilt weer een verhaal wordt. Het gaan van de persoonlijke bevrijding is namelijk altijd een individueel pad.” Gaat het dan om het afpellen van jezelf om tot je Bron te kunnen komen? “Nee, het gaat erom je lagen transparant te maken. Het gaat erom te doorzien dat je gebruikmaakt van een geloofsverhaal. Op het moment dat je dat begrijpt ben je er vrij van. Je kunt wel meegaan in de verhalen van anderen, maar je bent er dan wel van bevrijd.”

Nag Hammadi
U heeft ook over de 48 Nag Hammadi-geschriften geschreven. “In de eerste eeuwen na Christus is er een grote stroming rondom Jezus geweest. De overtuigingen van die gnostische mensen komen heel erg overeen met de traditie van de Katharen. Dat vond ik een buitengewoon interessante ontdekking. De Katharen moesten als ’t ware daar die basis hebben gevonden. Zo ontdekte de Franse hoogleraar en kerkhistoricus Puech dat een van de ondervraagde Katharen een aantal uitspraken van Jezus naar voren bracht, die – naar nu blijkt – in het evangelie van Thomas voorkomen. Thomas, de ongelovige. Zie je de relatie met Thomas en Rieux? En wat staat er in het evangelie van Thomas? Dat je naakt moet worden, dus los van ideeën en verhalen en dat je elke vorm van geloof zou moeten loslaten.” Dus blanco zijn. “Als voorwaarde om de liefde in de natuur van jezelf te kunnen ontdekken.” Je hoeft nergens meer tegen te strijden want je bent immers blanco. “Precies.” En de liefde kan dan automatisch opborrelen als je blanco bent. “Thomas beroept zich daarbij op de leer van Jezus. De Roomse kerk is aan de haal gegaan met de ideeën uit deze traditie en heeft daaromheen een eigen verhaal gecreëerd. De kerk is toen uitgegroeid tot een enorme machtsstructuur en zoals al eerder gezegd: macht creëert angst en duisternis. En machten strijden nu met elkaar om de macht, maar tegelijkertijd is er nooit zoveel vrede geweest.  Het grootste probleem van deze tijd is de toename van angst. En die angst wordt aangewakkerd door mensen die uit zijn op macht.” Dus weer duisternis. “Het heeft mij heel veel studie en onderzoek gekost om er echt hout van te kunnen snijden. Ik ben nu heel erg thuis in deze traditie en kan de hedendaagse verschijnselen daarmee duiden. Ik merk dat er een geweldige honger is naar een nieuwe beleving rondom de werkelijke leer van Jezus.” Is het nieuwsgierigheid vanwege uw lezingen rondom de Katharen en de Nag Hammadi-geschriften? “Nee, het is veel meer. Mensen hebben het gevoel van: ‘Dat wist ik al’ of ‘Dit is thuiskomen’. Kennelijk doen mijn boeken en mijn lezingen heel veel bij mensen. En daarmee voel ik een morele plicht om daarmee verder te gaan”, besluit Bram Moerland.

Wie is Bram Moerland?
Bram Moerland was docent filosofie aan de School voor Journalistiek in Utrecht. Met zijn ontdekking van de Katharen begon voor hem een historische, en steeds persoonlijker wordende speurtocht naar de verborgen spirituele traditie van de gnosis. Zijn gehele oeuvre is verkrijgbaar bij uitgeverij Ankh Hermes.

AUTEUR MARY SPAN | ©EVOLUTIEGIDS | 160122
Evolutiegids en trendjournalist/publicist. Hou ervan je te inspireren en te activeren
voor zinvolle evolutie in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.

ronalddecaluwe

De deur naar geluk opent naar binnen

Ronald de Caluwé stuurt evolutie aan met aandacht.

williamson5

We hebben een eeuw zonder hart achter de rug

Bestseller-auteur Marianne Williamson: ‘Niets maakt zoveel kracht in je los als het verlangen anderen te dienen‘.

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Lift Your Life & Your World & Share it!

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?