BIONISCHE EVOLUTIE | robotisering en ethiek wetenschap

Gaan we voor bewuste mensevolutie of liever voor robotevolutie?

Rob Spence, een Canadese filmmaker, heeft een bionisch mechanisme laten implanteren. En kunstenaar Neil Harbisson gaat door het leven als een cyborg. Gaan we een leven als half mens en half machine tegemoet? En wie is dan de leider? En waar is de ethiek? Want wie met superkrachten speelt heeft een zeer grote verantwoordelijkheid voor het leven op aarde.

Elk jaar verdubbelen de mogelijkheden van biomechanische systemen en komen ze steeds dichter in de buurt van het menselijk lichaam. Rob Spence, een Canadese filmmaker, liet een bionisch oog met een minivideocamera in zijn oogkas implanteren, omdat hij al op jonge leeftijd een oog had verloren. En kunstenaar Neil Harbisson die kleurenblind werd geboren heeft aan zijn hoofd een toestel vastgemaakt dat kleuren omzet naar hoorbare frequenties. In plaats van een wereld in grijswaarden hoort Harbisson een kleurensymfonie. Het is tegenwoordig mogelijk geworden om armen en benen te vervangen door bionische prothesen, de gentechnologie kan spieren van mensen met een spierziekte versterken en over een jaar of twee zullen bionische lenzen te koop worden aangeboden. We sleutelen aan ons DNA en een verlamde door middel van de modernste technieken leren lopen gebeurt ook al. En nano-robots kunnen door onze aderen kruipen. Maar hoe ver laten we de zorg over aan een robot? Hoe ver gaan we in ons streven naar volmaaktheid?

Want een robot kan alles in de gaten houden. Een robot neemt je werk uit handen. De gevolgen zijn momenteel weliswaar niet helemaal te overzien, maar we kunnen er genoegzaam van uitgaan dat de nadelige gevolgen er ook zijn. Denk maar eens aan een drone in een oorlogssituatie. Hoe gemakkelijk wordt het niet om mensen via zo’n drone uit te schakelen? Het gebeurt al volop en de media laten die beelden gewoon zien. Als we niet oppassen gaan we dat heel gewoon vinden. Daarnaast zijn er nog andere beslissingen die een robot kan maken, zoals de beslissing om privé-informatie op te slaan en door te sturen naar een bedrijf. Ook dat gebeurt al volop. De sociale thuisrobot Jibo bijvoorbeeld begroet mensen bij thuiskomst en vertelt verhaaltjes voor het slapengaan. Jibo moet een soort geavanceerde Google-assistent worden. De schattige robot zou een ideale artificieel intelligente thuispartner zijn die zowel butlertaken op zich kan nemen als kan entertainen. Welke invloed heeft dat op de relatie tussen ouder en kind? We zijn ons er nog veel te weinig van bewust wat de gevolgen van kunstmatige intelligentie kunnen zijn.

De Canadese Aimee van Wynsberghe van de Universiteit Delft en mede-oprichter van de Foundation for Responsible Robotics pleit er daarom voor dat wetenschappers zich tijdens alle fasen van hun onderzoek en productontwikkeling met ethische vraagstukken bezighouden en niet achteraf. “Robots zijn nog lang niet zo ver dat ze onze plek kunnen innemen”, zegt van Wynsberghe. “Het probleem is dat mensen de autonomie van robots eerder overschatten dan onderschatten. We vertrouwen daardoor teveel op de kunstmatige intelligentie van hulpmiddelen. Dit is niet zonder gevaar. Een robot is geen moreel zelfstandig wezen, dus moeten we hem die rol ook niet geven. Bewustzijn is een belangrijk deel van de oplossing. Dit is het moment om grenzen te stellen, voordat we teveel gewend zijn geraakt aan robottisering.”

In een brandbrief riepen Tesla-oprichter Elon Musk, Apple-oprichter Steve Wozniak, wetenschapper Stephen Hawking en andere opinieleiders al in 2015 op tot een debat over kunstmatige intelligentie. In augustus 2017 deden ze weer zo’n oproep voor een stop van de ontwikkeling van moordende robots. De technici maken zich grote zorgen over dergelijke systemen omdat ze kunnen leiden tot geweld op ongekend grote schaal. 

Het gevaar begint wanneer robots beslissingen gaan nemen die te maken hebben met omgangsregels, wetten, ethiek, gewoonten en eerlijkheid. In het geval er sprake is van een dodelijk ongeval door een zelfrijdende auto, wie is er dan wettelijk aansprakelijk of moreel verantwoordelijk? De eigenaar? De zelfrijdende auto? De programmeur? De zelfrijdende auto kan zo’n beslissing alleen maken aan de hand van een algoritme die razendsnel afweegt welk leed vanuit menselijk perspectief het ergste is en dus vermeden moet worden. Het is maar gelukkig dat robots nog langzaam evolueren, omdat het jaren van ontwikkeling kost om ze te maken.

Wetenschappers die zich met de robotisering bezighouden zien het als een buitengewone vooruitgang. Daniela Rus, hoogleraar informatica aan MIT, gelooft dat robots niet in de buurt komen van mensen. Robots kunnen beter rekenen en fysiek werk doen dan mensen, maar dat betekent volgens haar niet dat de robots hele beroepen zullen overnemen. Hooguit gaan ze mensen ondersteunen bij hun taken binnen beroepen. Om van mensen toppers te kunnen maken. Machines helpen de mens om dingen efficiënter te doen, zegt ze. En het onderwijs zal zo ingericht moeten worden dat de kinderen klaargestoomd worden voor de IT, robots en kunstmatige intelligentie. De mens in dienst van de robotisering? Je zou het bijna denken.

Het is daarom goed dat er al een stichting is die zich met ethische vraagstukken rondom robottisering bezighoudt. Ethiek gaat vaak over kiezen, over het maken van een keuze in een situatie waarin er een keuze gemaakt moet worden tussen verschillende waarden. Zo blijkt de nieuwe generatie sociale robots de filosofen en futurologen te inspireren tot boeiende vragen als: ‘Als de uitkomst van het handelen van robots intelligent lijkt, zijn ze dan ook intelligent?’ ‘Wat is een gewetensvolle robot?’ ‘Kunnen we morele gevoeligheid zomaar programmeren?’ De inzet van sociale robots vraagt om mensevolutie en om een visie, waarbij de discussie moet gaan over hoe we de robotevolutie en mensevolutie zien met inachtneming van aspecten als gevolgen, relatie, wederkerigheid, empathie en warmte. De Foundation for Responsible Robotics moet politici, het bedrijfsleven en hun programmeurs bewuster maken van deze vraagstukken tijdens de ontwerpfase. Want de meerderheid kan de gevolgen in de ontwerpfase vaak niet overzien. Het is daarom zaak dat de mens sneller evolueert in bewustzijn om zo de robotevolutie voor te kunnen blijven.

collage_maryspan22

AUTEUR MARY SPAN |© LOGE21 |171013
Founder & evolutiegids van LOGE21. Hou ervan je te inspireren en te activeren voor
zinvolle evolutie in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.

babs-van-geel

Medicijn tegen eenzaamheid

Babs van Geel is iemand die opstaat en evolutionair het verschil maakt. Met haar initiatief Eet met je Hart verbindt ze ouderen die eenzaam zijn.

johangaltung

Johan Galtung, pionier in vrede

De Noorweegse prof. Johan Galtung heeft duizenden mensen geïnspireerd om zich voor vrede in te zetten.

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Sending

Onze evolutiegids is vernieuwd en uitgebreid. Share it!

Log in with your credentials

Forgot your details?