ARKO VAN BRAKEL | zelfsturende WEconomy | interview

Arko van Brakel, entrepreneur en spreker:

‘We moeten weer terug naar de autonome zelfsturende WEconomy’

In 2014 haalde Arko van Brakel de Braziliaanse topondernemer en managementgoeroe Ricardo Semler naar Nederland, want autonome zelfsturing en zelforganisatie zou het ultieme antwoord voor bedrijven in de 21e eeuw zijn. Organisaties als Nedap, Gore & Associates en Hoppenbrouwers Installatietechniek bewijzen intussen dat zelfsturing inderdaad succesvol is. “We moeten weer terug naar de autonome zelfsturende WEconomy”, zegt ondernemer Arko van Brakel. “En daar horen nieuwe businessmodellen bij die bijdragen aan de kanteling in Nederland.”

Serie-ondernemer en spreker Arko van Brakel is één van de oprichters van Euronet Internet (1994), de eerste commerciële internetprovider van Nederland. Nadien heeft Arko van Brakel diverse ondernemingen opgestart en verkocht. Van 2012 tot 2016 had Van Brakel het directeursstokje bij De Baak in handen. “Het is echt een bedrijf om van te houden. Er zitten daar zulke gepassioneerde en betrokken mensen die écht iets willen bijdragen. Maar ik ben een spreker en transitiedenker die niets liever doet dan mensen bezielen om vernieuwend te ondernemen. Ricardo Semler is daarbij voor mij een inspirerend en leidend voorbeeld.” Ricardo Semler heeft in zijn bedrijf Semco in de finesse zelfsturing uitgewerkt én uitgevoerd. Hij ontsloeg eerst tweederde van het zittende management en liet vervolgens de rest van het personeel alles zelf bepalen: de werktijden, het salaris en ook hun leidinggevende. Semco kent sindsdien geen hoofdkantoor meer en managers dragen verantwoording af aan het zelfsturende team in plaats van aan de directie of aandeelhouders.

Niet alles is met geld op te lossen
“Je kunt niet alles met geld oplossen”, beweert Arko van Brakel. “Je kunt alleen dingen oplossen door samen dingen aan te pakken en van betekenis te zijn. Daarmee kunnen we de wereld weer een beetje leefbaar maken.”

ricardoarko

“Je ziet dat bedrijven nog klassiek geconditioneerd zijn op controle. Het is een fundamentele menselijke angst om de controle kwijt te raken, om het onbekende te omarmen. Daarom zijn de ideeën van Ricardo Semler zo fantastisch. Daarom heb ik het Semco Style Institute opgericht en biedt nu trainingsprogramma’s à la Semco aan. De teams bepalen zelf hun koers. Dat is niet gemakkelijk in de wereld waarin managers gewend zijn alles van bovenaf te beheersen en te controleren.” Semler is ook een mooi voorbeeld voor de bottom-up netwerksamenleving en de burgerparticipatie. Arko van Brakel: “Ik denk zelfs dat burgerparticipatie en bottom-up samenwerken iets is wat heel erg bij mensen past. Door de industrialisering en de schaalvergroting zijn er grote multinationals ontstaan. En dat past helemaal niet bij de menselijke natuur. De filosofie van Semler is dat je vertrouwen geeft aan mensen en dat je vertrouwen hebt in de talenten en kwaliteit van mensen. Het is niet de top van Facebook die het voor het zeggen heeft. Wij zijn met z’n allen Facebook. Wij hebben het voor het zeggen.”

Naar een slimme en losse manier van werken
In Nederland hebben we intussen maatschappelijk verantwoord ondernemen in het bedrijfsleven omarmd, de zelfsturing en zelforganisatie staan bij veel bedrijven nog in de kinderschoenen. Hoe kun jij als inspirator bedrijven stimuleren om de Semler-stijl en de komende, nieuwe businessmodellen te adopteren?
“Bij De Baak heb ik in het begin de fout gemaakt voor de medewerkers de stip op de horizon te zetten, want de richting ontbrak. Dat werd niet door iedereen in dank afgenomen. Wat ik had moeten doen is faciliteren dat die stip op de horizon er kwam. Dan wordt het hún doel. Je krijgt daardoor meer betrokkenheid, meer snelheid, meer vertrouwen, meer ondernemerschap.” Hoe bereik je dat in het bedrijfsleven, bijvoorbeeld in het onderwijs? Van Brakel: “Dat is niet zo moeilijk. In het onderwijs zitten mensen die hun vak door en door kennen. Je hoeft een onderwijzer echt niet te vertellen hoe hij zijn vak moet uitoefenen.” Dat gebeurt wel. “Dat vind ik totale onzin. Wat je moet doen is de kaders en leerdoelen neerleggen en de docenten en leraren vrij laten om het als team verder zelf in te vullen. De leider geeft daarbij de ruimte en de manager faciliteert. Zo zou het moeten zijn. Ik zie dat bedrijven meer en meer bezig zijn om die zelfsturing en zelforganisatie in te voeren. Dat heeft wel tijd nodig. Bijna 51% van de bedrijven is erover aan het nadenken en 40% daarvan wil daarmee de komende vijf jaar aan de slag. Zelfsturing vind je ook terug bij Lean Management, Scrum en Agile Projectmanagement. Dat zijn allemaal bewegingen die naar een slimme en losse manier van werken toewerken. Het is een misvatting te denken dat alles wordt losgelaten. Nee, leiders moeten wel kaders en doelen aangeven. Neem de banken. Die hebben van AFM ontzettend veel regels opgelegd gekregen. En met die controle zijn banken volkomen doorgeslagen! Intussen hebben de financiële instellingen last van de verubering van de financiële wereld. Er is daardoor geen sprake meer van faire concurrentie. Dat dwingt de banken ten slotte om te veranderen. Als je medewerkers zelf laat nadenken over wat echt noodzakelijk is, dan boor je hun eigen creativiteit aan.” En hun talenten. “Exact. En de regels? Die bedenken ze zelf wel vanuit hun gezamenlijke normen en waarden. Want bedenk wel: met die enorme berg aan regels werk je alleen maar fraude en corruptie in de hand.”

Vertrouwen komt te voet…
“Het allerbelangrijkste is vertrouwen”, benadrukt Arko van Brakel. “Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Daar moet je als leider wel consistent in zijn. Op de tweede plaats moet je zorgen dat alles transparant wordt. Transparant is meer dan het beschikbaar zijn van gegevens. Het moet ook te begrijpen zijn. Dat betekent dat je alles zo helder mogelijk communiceert en dat je daarbij de middelen faciliteert. Ten derde moet de organisatie van de grond af in alignment zijn. Zeker in het begin gaat er meer tijd in die afstemming zitten.” Wat wil jij in dit kader als ondernemer bereiken? “Ik wil organisaties klaarstomen voor de nieuwe tijd, door middel van de Semler-methode en de talenten van mensen.”

De 15-urige werkweek komt eraan
Je zegt ook dat je het ondernemerschap in Nederland omhoog wilt stuwen. Hoe zie je dat voor je?
“Ja, en de enige manier om snelheid te maken is om niet alleen de talenten en kwaliteiten van mensen aan te boren maar ze ook in te zetten. Met het loslaten van controle ontstaat ondernemerschap bij mensen. Het is een manier van leven en werken. Als mensen de mogelijkheid krijgen in hun eigen kracht te staan, dan kunnen mensen als ondernemers handelen. Helaas krijgen werkende mensen de tijd niet om over zichzelf – laat staan de wereld – na te denken en zich daaraan aan te passen. Een echte leider moet dat onderkennen. Die moet uitzomen, holistisch kijken naar zijn organisatie en het geheel met wijsheid runnen. De operationele manager moet ervoor zorgen dat hij zichzelf niet voorbij rent. En de werknemer? Die wordt – als hij of zij niet over voldoende kennis beschikt – weggeautomatiseerd of weggerobotiseerd.” Wat betekent dat voor de ex-werknemer die niet meer aan de bak komt? Van Brakel: “John Keynes heeft tijdens zijn leven (1946†) aangekondigd dat er voor iedereen op z’n best nog maar een 15-urige week zal zijn. Helaas worden kinderen opgeleid voor de werkloosheid van morgen, tenzij ze toegevoegde waarde kunnen bieden. En toch is er voldoende verdiencapaciteit in de wereld, ook in die 15 uur. Er zal naast de scheefgroei in kennis ook een scheefgroei in financiële zin zijn.” De ongelijkheid neemt op alle terreinen toe. “Die ongelijkheid neemt zodanig toe dat zelfs de businessmodellen onder druk komen te staan. Het aantal stakeholders dat verdient wordt kleiner. Je moet dus heel goed kijken in welke markt je gaat werken en voor wie. We gaan niet alleen naar de WEconomy toe, maar ook naar de betekeniseconomie. Als je niet van betekenis bent voor de klant, dan heb je geen handel.” Je moet als ondernemer dus heel slim zijn. “Ja, en heel goed, want kwaliteit en vakmanschap gaan de boventoon voeren. Er komen compleet nieuwe ecosystemen.”

Met oude maten meten
Wat is volgens jou de rode draad van de evolutie?
“Elke evolutie staat op de schouder van de voorganger. Wat je nu ziet gebeuren is niet alleen een stapeling maar ook een koppeling van innovaties én disciplines. Dat is niet zo heel spannend, hoor. De oerbewoners hebben ook multidisciplinair met elkaar samengewerkt. De economie is weliswaar gekrompen, maar we hebben méér gratis muziek, méér gratis informatie dan ooit. We kunnen voor weinig geld en soms gratis filmpjes bekijken. Het probleem is dat we met oude maten meten. Je kunt namelijk niet alles in euro’s uitdrukken. Als we dat wel blijven doen, zal onze welvaart afnemen. Daar ben ik van overtuigd. De betekenis van geld gaat afnemen. En zolang er beleidsmakers zijn die beweren dat er problemen zijn, maken zij er een totaalcrisis van. Mijn vraag is: is er eigenlijk wel sprake van een crisis? Ik denk dat de economie anders gemeten zal moeten worden. Meer naar welzijn kijken en minder naar welvaart in euro’s.” Laten we niet alleen kijken naar wat er niet goed gaat, maar vooral naar wat er wél goed gaat. Arko van Brakel: “En dáár liggen onze kansen. Als je kijkt naar jouw talenten en waarmee jij van betekenis kunt zijn, dan ga je anders naar mogelijkheden en intelligentie kijken. Ik pleit ervoor de woorden ‘hoger’ of ‘lager’ opgeleid niet meer te gebruiken. Er zijn namelijk vele vormen van intelligentie. Als je goed met je handen kunt werken, is er sprake van fysieke intelligentie. Net zo noodzakelijk als breinintelligentie. Je bent niet ‘hoger’ omdat je toevallig wat met je brein kan. In de nieuwe tijd gaat het erom dat je de juiste opleiding hebt, passend bij de behoeften van de samenleving. We zouden eens moeten nagaan wie de werkelijke helden van de samenleving zijn. We zouden dan wel eens verrast kunnen worden door de talentvolle helden in onze samenleving.”

AUTEUR MARY SPAN | ©EVOLUTIEGIDS | 160419
Evolutiegids en trendjournalist/publicist. Hou ervan je te inspireren en te activeren voor zinvolle evolutie in leven en werk, bouwend aan een wereld van nieuwe mogelijkheden.

betere wereld

Bewust kapitalisme

De leden van Conscious Capitalism willen de zakelijke evolutie naar de betekeniseconomie versnellen.

nilsroemen_550

Waardebepaling achteraf

Nils Roemen: “We lossen de dingen niet effectief op. Voor mij de drijfveer om het anders te doen.”

CONTACT US

We zijn momenteel niet aanwezig. Je kunt ons een e-mail sturen, dan komen we er zo snel mogelijk op terug.

Wordt verstuurd

Lift Your Life & Your World & Share it!

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?